Τα ευρήματα του τελευταίου Ευρωβαρόμετρου δεν αφήνουν πολλά περιθώρια παρερμηνείας. Οι Ευρωπαίοι πολίτες βιώνουν πλέον έντονα ένα αίσθημα ανασφάλειας, το οποίο δεν πηγάζει από έναν μόνο παράγοντα, αλλά από ένα σύνθετο και διαρκώς επιδεινούμενο γεωπολιτικό περιβάλλον.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία, η κατάσταση στη Γάζα, η αστάθεια στη Μέση Ανατολή, η αναταραχή στο Ιράν και η πιθανότητα νέων στρατιωτικών επιχειρήσεων, σε συνδυασμό με τη νέα πολιτική πραγματικότητα στις Ηνωμένες Πολιτείες, διαμορφώνουν ένα σκηνικό παγκόσμιας αβεβαιότητας που αντανακλάται άμεσα στις κοινωνίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Δεν είναι τυχαίο ότι το 72% των πολιτών στην ΕΕ δηλώνει ανησυχία για τις ενεργές συγκρούσεις κοντά στα ευρωπαϊκά σύνορα, ενώ στην Κύπρο το ποσοστό αυτό αγγίζει το 80%. Για ένα μικρό κράτος-μέλος, σε μια γεωπολιτικά ευαίσθητη περιοχή, η ανασφάλεια λαμβάνει ακόμη πιο απτές διαστάσεις.
Η ανεξέλεγκτη μετανάστευση καταγράφεται ως η κορυφαία ανησυχία για το 86% των Κυπρίων, ποσοστό σαφώς υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, γεγονός που αναδεικνύει τόσο τις πιέσεις που δέχεται η χώρα όσο και την αίσθηση ότι το πρόβλημα ξεπερνά τις εθνικές δυνατότητες διαχείρισης. Άρα, παρά το γεγονός ότι υπήρξαν αποτελέσματα στο θέμα, το μεταναστευτικό παραμένει ψηλά στην ατζέντα των Κυπρίων, θεωρώντας το ως σημαντικό πρόβλημα για τη χώρα, το οποίο τους απασχολεί και για το οποίο εκφράζουν ανησυχία.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, το μήνυμα των πολιτών είναι ξεκάθαρο: Περισσότερη Ευρώπη, όχι λιγότερη. Το 95% των ερωτηθέντων στην Κύπρο και το 89% σε επίπεδο ΕΕ θεωρούν ότι τα κράτη-μέλη πρέπει να αντιμετωπίζουν τις παγκόσμιες προκλήσεις με μεγαλύτερη ενότητα. Παράλληλα, καταγράφεται ισχυρή στήριξη για μια Ευρωπαϊκή Ένωση με πιο δυνατή φωνή και περισσότερα εργαλεία, ικανή να παρεμβαίνει αποτελεσματικά σε διεθνές επίπεδο. Η επιθυμία για έναν ενισχυμένο ρόλο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου -ιδίως στην Κύπρο, όπου το 90% ζητεί να διαδραματίσει πιο καθοριστικό ρόλο- δείχνει ότι οι πολίτες αναζητούν θεσμούς που να μπορούν να εκφράζουν συλλογικά την ευρωπαϊκή βούληση.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η αντίφαση που καταγράφεται ανάμεσα στη συλλογική και την ατομική αντίληψη για το μέλλον. Ενώ η πλειοψηφία των Ευρωπαίων εμφανίζεται απαισιόδοξη για την πορεία του κόσμου, της Ένωσης και της χώρας τους, σε προσωπικό επίπεδο δηλώνουν σε μεγάλο βαθμό αισιόδοξοι. Αυτή η διαφοροποίηση υποδηλώνει ότι η ανησυχία δεν αφορά τόσο την καθημερινότητα του σήμερα, όσο την αβεβαιότητα για το αύριο και τη δυνατότητα των θεσμών να ανταποκριθούν στις επερχόμενες κρίσεις.
Παράλληλα με τα ζητήματα ασφάλειας, το κόστος διαβίωσης εξακολουθεί να βαραίνει τις κοινωνίες. Ο πληθωρισμός, η ακρίβεια και η οικονομική ανασφάλεια παραμένουν ψηλά στην ατζέντα των πολιτών, υπενθυμίζοντας ότι η γεωπολιτική αστάθεια έχει άμεσες κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες. Η Ευρωπαϊκή Ένωση καλείται, επομένως, να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη ενίσχυσης της άμυνας και της στρατηγικής αυτονομίας και στην προστασία του βιοτικού επιπέδου των πολιτών της.
Το Ευρωβαρόμετρο αποτυπώνει, τελικά, κάτι βαθύτερο από απλά ποσοστά. Αποκαλύπτει μια Ευρώπη που βρίσκεται σε σταυροδρόμι. Οι πολίτες αντιλαμβάνονται ότι σε έναν ασταθή κόσμο, η εθνική αυτάρκεια δεν επαρκεί. Προσδοκούν μια Ένωση ενωμένη, αποφασιστική και ικανή να λειτουργεί ως ασπίδα. Το αν η Ευρώπη θα ανταποκριθεί σε αυτή την προσδοκία, θα κρίνει όχι μόνο την αξιοπιστία των θεσμών της, αλλά και το μέλλον της ίδιας της ευρωπαϊκής ιδέας. Ιδιαίτερα σε μια εποχή, όπου η ΕΕ δοκιμάζει αντοχές και προοπτικές για να μπορεί να λειτουργεί ως αντίβαρο σε πολιτικές παραδοξότητας κατά την οποία, ακόμα και τα αυτονόητα, τίθενται υπό αμφισβήτηση.
