Το πρόσφατο βίντεο για τα χάλια της Κυπριακής Πολιτείας και της κοινωνίας που μας ρεζίλεψε διεθνώς σίγουρα και προκάλεσε την οργή πολλών έχει προβληματίσει αρκετούς και εγείρει το ερώτημα: «Τί μέλλει γενέσθαι;» Επειδή η κάθε κοινωνία αντανακλά την ιστορία της και έχει τους πολιτικούς που της αξίζουν, για να καταπολεμηθεί αποτελεσματικά η διαφθορά που την μαστίζει δεν μπορεί να γίνει από την μία μέρα στην άλλη. Όμως, όπου υπάρχει θέληση βρίσκονται τρόποι.
Ένα καλό αντίδοτο στην διαφθορά είναι η ακεραιότητα, τόσο στην προσωπική όσο και στην επαγγελματική ζωή. Όμως, σε τί ακριβώς αναφέρεται η σημαντική αυτή λέξη; Ακούμε να λένε για κάποιον ότι: «Είναι γνωστός για την ακεραιότητά του» ή ότι «Εγώ δεν αμφισβητώ την ακεραιότητα του χαρακτήρα του». » και έχουμε στο μυαλό μας ένα άτομο με ισχυρές ηθικές αρχές και αξίες, ειλικρινή και έντιμο, του οποίου η συμπεριφορά συνάδει με τις πεποιθήσεις του, ένα άτομο αξιόπιστο, με ηθική ακεραιότητα. Με άλλα λόγια, ακεραιότητα είναι η προσήλωση στις αρχές. Επίσης, συχνά γίνεται λόγος για «εταιρική ακεραιότητα και ηθικές αξίες»» καθώς και για o ακεραιότητα δεδομένων (Data Integrity), εδαφική ακεραιότητα, σωματική ακεραιότητα και ψυχική ακεραιότητα).
Η αρετή της ακεραιότητας προάγει και την ευτυχία, την θετική αυτοεκτίμηση την αυτοπεποίθηση. Αν θέλουμε να θωρακίσουμε τα παιδιά και τους έφηβους μας απέναντι σε επικίνδυνες συμπεριφορές καλά κάνουμε να επενδύσουμε στην ακεραιότητα μέσα από την παιδεία, βοηθώντας τα να μάθουν να αναλαμβάνουν την ευθύνη των πράξεων του, βοηθώντας τα να μάθουν να αναλαμβάνουν την ευθύνη των πράξεων τους παρακινώντας τα σε κοινωνική δράση, για να έχομε, έτσι, πολίτες στο μέλλον αξιόπιστους, απαλλαγμένους από διαφθορά και υποκρισία.
Η ακεραιότητα είναι θεμελιώδης αρχή του FBI. Κάτι που δεν είναι ευρέως γνωστό είναι ότι τα αρχικά της υπηρεσίας είναι από τις λέξεις Fidelity, Bravery, Integrity/ Πιστότητα, Θάρρος, Ακεραιότητα και είναι το ρητό και οι αξίες της υπηρεσίας. Αξιοσημείωτο, επίσης, είναι ότι σημαντικό μέρος της διάσημης αυτής υπηρεσίας αποτελεί το Γραφείο Ακεραιότητας και Συμμόρφωσης/ Office of Integrity and Compliance που το ίδιο το FBI ίδρυσε to 2007 για να εξασφαλίσει την δικιά του θεσμική ακεραιότητα. Αποστολή του γραφείου αυτού είναι να διασφαλίσει την ηθική συμπεριφορά, την τήρηση των νόμων και την πρόληψη της κατάχρησης, με έμφαση στην λογοδοσία και την εμπιστοσύνη σε μια εποχή με πολλές προκλήσεις. Το FBI καταπολεμά ενεργά τη διαφθορά και εργάζεται για να διατηρήσει τη φήμη του για ειλικρίνεια και αμεροληψία, στοχεύοντας στην εξισορρόπηση της ανεξαρτησίας του με τον ρόλο του εντός του Υπουργείου Δικαιοσύνης.
Στην πράξη, το Γραφείο Ακεραιότητας και Συμμόρφωσης δημιουργεί και εφαρμόζει προγράμματα ώστε να εμπεδώνεται ο σεβασμός και η συμμόρφωση με τους νόμους η αποστολή του FBI περιλαμβάνει τη διερεύνηση της δημόσιας διαφθοράς, νόμους η οποία απειλεί άμεσα την ακεραιότητα της κυβέρνησης, χρησιμοποιώντας πολύπλοκες επιχειρήσεις και συνεργασία με άλλες υπηρεσίες. Το ίδιο γραφείο δίνει έμφαση στην ηθική ηγεσία και στην ευθύνη όλων των υπαλλήλων να αναφέρουν ανάρμοστη συμπεριφορά, καλλιεργώντας ένα περιβάλλον όπου το να πράττεις το σωστό έχει μεγαλύτερη αξία από τον φόβο. Οι εργαζόμενοι αναμένεται να επιδεικνύουν κριτική αξιολόγηση, επίλυση προβλημάτων, διαχείριση κινδύνων και ανάληψη ευθύνης, όλα βασισμένα στη δεοντολογική λήψη αποφάσεων.
Μείζονος σημασίας για το FBI είναι η εμπιστοσύνη του κοινού σε αυτό. Σε αυτό το πλαίσιο προσπαθεί να διατηρήσει την εμπιστοσύνη του κοινού μέσω διαφανών ενεργειών βασισμένων σε αρχές, ιδίως όσον αφορά ευαίσθητες έρευνες. Εισηγείται δε τέτοιες μεταρρυθμίσεις για τον δικό του λεπτομερή εσωτερικό και εξωτερικό έλεγχο ώστε να προστατεύεται ενάντια στην κατάχρηση εξουσίας και των υπηρεσιών του, κομματικές επιρροές και ότι οι πληροφοριοδότες δημοσίου συμφέροντος τυγχάνουν μίας ορθής και δίκαιης μεταχείρισης. Για να πετυχαίνουν την αποστολή τους οι πράκτορες επιλέγονται πολύ προσεκτικά ώστε να χαρακτηρίζονται από προσωπικές ηθικές αξίες και έτσι είναι ικανοί και ενεργούν με ακεραιότητα.
Είναι γενικά αποδεκτό ότι τα εξής χαρακτηρίζουν τους ειδικούς πράκτορες του FBI: συνεργασία, επικοινωνία, ευελιξία, , διαπροσωπικές δεξιότητες, πρωτοβουλία, ηγετικές ικανότητες , οργανοτικότητα και σχεδιασμός.
Τα κορυφαία χαρακτηριστικά της προσωπικότητας των ειδικών πρακτόρων είναι η ευσυνειδησία και η εξωστρέφεια. Οι ειδικοί πράκτορες βαθμολογούνται υψηλά στην ευσυνειδησία, πράγμα που σημαίνει ότι είναι μεθοδικοί, αξιόπιστοι και γενικά σχεδιάζουν τα πράγματα εκ των προτέρων. Με σεβασμό και οδηγό τους το Σύνταγμα των ΗΠΑ, οι πράκτορες του FBI χαρακτηρίζονται από δικαιοσύνη, συμπόνια, ειλικρίνεια, ακεραιότητα και σεβασμό.
Συμπερασματικά, η Κύπρος με την εμπέδωση της ακεραιότητας έχει να επωφεληθεί πολλά αν καθιερώσει ως πρότυπο το FBI, αναμφισβήτητα μία από τις πιο αποτελεσματικές υπηρεσίες κατά του εγκλήματος και της διαφθοράς, ένας χώρος όπου οι καλύτεροι και λαμπρότεροι του κλάδου θέλουν να εργαστούν. Είναι μια αποτελεσματική υπηρεσία επιβολής του νόμου λόγω της δομής, της ιστορίας, της τεχνολογίας και των ταλαντούχων επαγγελματιών του που σίγουρα θα συνεχίσει να αναπτύσσεται και να εξελίσσεται.
*Ο Ανδρέας Καπαρδής Ph.D (Camb.)είναι Ομότιμος Καθηγητής, Τμήμα Νομικής Πανεπιστήμιο Κύπρου – Μέλος της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Επιστημών και Τεχνών – Επίτιμος Καθηγητής Έρευνας, Ινστιτούτο Εγκληματολογίας, Πανεπιστήμιο Κέιμπριτζ – Ισόβιο Μέλος, Clare Hall, Πανεπιστήμιο Κέιμπριτζ – Μέλος Ευρωπαϊκού Συνδέσμου Ομότιμων Καθηγητών.
