Συνολικά εννέα προτάσεις για αντιμετώπιση και διαχείριση της υδατικής κρίσης, παρουσίασε το ΑΚΕΛ κατά τη διάρκεια σημερινής διάσκεψης Τύπου.
Στην Κύπρο αντιμετωπίζουμε τη χειρότερη υδατική κρίση των τελευταίων ετών. Και -δυστυχώς- αυτή η κρίση βρίσκει τη χώρα μας απροετοίμαστη. Έχει αφεθεί η κατάσταση τα τελευταία χρόνια να φθάσει σε ένα τέτοιο σημείο με αποτέλεσμα τα σενάρια για το ερχόμενο καλοκαίρι να είναι εφιαλτικά. Κινδυνεύουμε να μείνουμε χωρίς νερό και την ίδια ώρα κινδυνεύουμε να μείνουμε και χωρίς ρεύμα με όλες τις αρνητικές -για να μην πω- καταστροφικές συνέπειες για την κοινωνία, τη γεωργία, τις καλλιέργειες, την οικονομία. Αυτά στην Κύπρο του 2026.
Η Κύπρος είναι απροετοίμαστη, γιατί τα προηγούμενα χρόνια δεν έγιναν όσα έπρεπε να γίνουν για να μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τη λειψυδρία, τις ανομβρίες και τις ολιγομβρίες, που ναι μεν υπάρχουν από τον καιρό της Αγίας Ελένης, αλλά τα τελευταία χρόνια εντείνονται λόγω της κλιματικής κρίσης, που όπως προέβλεπαν οι επιστήμονες, κτυπά με ιδιαίτερη οξύτητα τη Μεσόγειο.
Κι ενώ ήταν γνωστά όλα αυτά ούτε η προηγούμενη κυβέρνηση Αναστασιάδη – ΔΗΣΥ, ούτε και η σημερινή Κυβέρνηση Χριστοδουλίδη δεν έκαναν όσα έπρεπε να κάνουν για να προλάβουμε τα χειρότερα. Μόλις τον Μάιο του 2024 η Κυβέρνηση Χριστοδουλίδη άρχισε να λαμβάνει κάποια μέτρα, αποσπασματικά και της τελευταίας στιγμής.
Επί των ημερών της προηγούμενης Κυβέρνησης:
Το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων είχε αποψιλωθεί σε τέτοιο βαθμό που απώλεσε τη δυνατότητά του να επιτελεί με επάρκεια τον ρόλο του.
Η συντήρηση έργων, υποδομών και εγκαταστάσεων έγινε με πλημμελή και ανεπαρκή τρόπο. Δεν είναι τυχαίο που προέκυψε το πρόβλημα με το φράγμα του Μαυροκόλυμπου με αποτέλεσμα να χάσουμε 1, 5 εκατ. κυβικά μέτρα νερού. Η ζημιά έγινε εξαιτίας της μη κατάλληλης συντήρησης του φράγματος. Το ίδιο συμβαίνει και με το δίκτυο υδροδότησης από το οποίο υπάρχουν μεγάλες διαρροές και απώλειες.
Συμβάσεις για μονάδες αφαλάτωσης τα προηγούμενα χρόνια δεν ανανεώθηκαν με αποτέλεσμα αυτές να ξηλωθούν. Έκτοτε έχουμε λιγότερες μονάδες από ό,τι χρειαζόμαστε για να μπορούμε να καλύψουμε τις ανάγκες μας σε πόσιμο νερό. Κι όταν άδειασαν τα φράγματα τρέχαμε άρον άρον να βρούμε μονάδες αφαλάτωσης για να καλύψουμε τις ανάγκες. Ευτυχώς που βρέθηκαν τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα να μας δανείσουν για δύο χρόνια αριθμό κινητών μονάδων. Κι ενώ οι ανάγκες είναι πιεστικές οι δύο μονάδες που προγραμματίζονταν να λειτουργήσουν αρχές του 2026, στον Γαρύλλη και στο Λιμάνι Λεμεσού ακόμη δεν είναι έτοιμες.
Εντός του 2026 πρέπει να τεθούν σε λειτουργία ακόμη 3 κινητές μονάδες σε Επισκοπή, Βασιλικό και Επαρχία Αμμοχώστου, χωρίς επίσης να γνωρίζουμε πότε θα λειτουργήσουν.
Υφιστάμενα έργα παραμένουν αναξιοποίητα, όπως για παράδειγμα το ανακυκλωμένο νερό στο σταθμό επεξεργασίας στο Τερσεφάνου, γιατί δεν έγινε η απαραίτητη διασωλήνωση. Αναξιοποίητο παραμένει και το φράγμα της Σολιάς εξαιτίας της μη ικανοποιητικής διασωλήνωσης.
Ενώ έχουμε σταματήσει να δίνουμε νερό στους γεωργούς το κράτος συνεχίζει να παρέχει νερό σε γήπεδα γκολφ και μεγάλες αναπτύξεις με αδιαφανείς διαδικασίες και διατάγματα. Αυτό κι αν είναι σκανδαλώδες.
Η ανακοίνωση της Κυβέρνησης Χριστοδουλίδη για την περικοπή νερού στα νοικοκυριά δεν πρόκειται να αποδώσει τα αναμενόμενα. Οι τεχνοκράτες επιμένουν ότι οι περικοπές μόνο βλάβες και μεγάλες απώλειες νερού θα προκληθούν εξαιτίας των πεπαλαιωμένων συστημάτων και δικτύων.
Η κυβερνητική απόφαση για αναδρομική επιβολή του περιβαλλοντικού τέλους στους γεωργούς το μόνο που κάνει είναι να τους τιμωρεί, την ώρα που υποφέρουν από ψηλά κόστη παραγωγής και έλλειψη νερού.
Η Κύπρος χρειάζεται ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για το νερό, το οποίο να δημιουργεί τις προϋποθέσεις και τις συνθήκες για αποτελεσματική αντιμετώπιση ενός διαχρονικού προβλήματος, όπως είναι η λειψυδρία. Χρειάζεται, επίσης, να ληφθούν μέτρα άμεσης εφαρμογής και αποτελέσματος που θα βελτιώσουν την κατάσταση.
Το ΑΚΕΛ επανακαταθέτει συγκεκριμένες και εφαρμόσιμες προτάσεις για αντιμετώπιση της υδατικής κρίσης. Στα πλαίσια ενός συνολικού, μακροπρόθεσμου και δίκαιου σχεδιασμού για το υδατικό πρέπει να προωθηθούν άμεσα τα εξής:
>> Τερματισμός της παραχώρησης τεράστιων ποσοτήτων νερού σε γήπεδα γκολφ και μεγάλες αναπτύξεις.
>> Επιτάχυνση της σύνδεσης του φράγματος με τη μονάδα επεξεργασίας λυμάτων στην Τερσεφάνου και ακολούθως με το δίκτυο, καθώς και σύνδεση του φράγματος Σολιάς. Προώθηση και ολοκλήρωση των έργων για αξιοποίηση του ανακυκλωμένου νερού από τη μονάδα τριτοβάθμιας επεξεργασίας που βρίσκεται στη Μια Μηλιά.
>> Ταχύτατη προώθηση της υλοποίησης των μονάδων αφαλάτωσης, οι οποίες είναι αναγκαία λύση, τηρώντας όμως τους νόμους που προνοούν για δημόσια διαβούλευση, για εκπόνηση περιβαλλοντικών μελετών για σωστές χωροθετικές διαδικασίες. Σε σχέση με τη δημιουργία μονάδων αφαλάτωσης επιβάλλεται να προωθηθούν τεχνολογίες για αξιοποίηση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας για μείωση του κόστους και των παραγόμενων ρύπων. Αυτό επιβάλλεται επειδή οι μονάδες είναι ενεργοβόρες και ρυπογόνες.
>> Σχεδιασμός για ορθολογική διαχείριση των υδάτινων αποθεμάτων με προτεραιότητα στην εξοικονόμηση και τη μείωση των απωλειών.
Επιβάλλεται να αναπτυχθεί μια πιο αποτελεσματική εκστρατεία για τη διαμόρφωση υδατικής συνείδησης.
Επιβάλλεται να προχωρήσουμε σε άμεση συντήρηση και, εκεί που χρειάζεται, βελτίωση υφιστάμενων υποδομών και φραγμάτων. Για να προωθηθεί όμως άμεσα αυτό επιβάλλεται η ενίσχυση του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων. Όπως ανάφεραν εκπρόσωποι του ΤΑΥ στη Βουλή η ανεπαρκής συντήρηση των φραγμάτων οφείλεται πρωτίστως στην έλλειψη προσωπικού αλλά και στα ανεπαρκή κονδύλια.
Εφαρμογή υποχρεωτικών μέτρων εξοικονόμησης νερού σε ξενοδοχεία και μεγάλες τουριστικές μονάδες, με προτεραιοποίηση της υδροδότησης σε νοικοκυριά και βασικές υπηρεσίες, αντί της ανεξέλεγκτης κατανάλωσης από μεγάλες αναπτύξεις.
Επέκταση της χρηματοδότησης σε αγροτικές μονάδες για εγκατάσταση καινοτόμων τεχνολογιών που επιτρέπουν καλύτερη αξιοποίηση των υδάτινων πόρων.
Επένδυση του κράτους σε τεχνολογίες εξοικονόμησης και επαναχρησιμοποίησης νερού σε δημόσια κτήρια, σχολεία, Δήμους και κοινότητες.
Έχοντας υπόψη ότι το καλοκαίρι αναμένονται 4 εκατομμύρια τουρίστες πρέπει να υπάρξει σχεδιασμός έτσι ώστε να διασφαλιστούν επαρκείς ποσότητες νερού και να επιτευχθεί ισορροπία μεταξύ της ανάπτυξης του τουρισμού και της βιώσιμης διαχείρισης των υδάτινων πόρων προς όφελος των νοικοκυριών και του γεωργο-κτηνοτροφικού τομέα.
Το ΑΚΕΛ θα συνεχίσει να υπενθυμίζει ότι το νερό δεν είναι πολυτέλεια, αλλά κοινωνικό αγαθό. Είναι απαράδεκτο να συνεχίσουν να πληρώνουν τα νοικοκυριά, οι αγρότες και η κοινωνία στο σύνολο της την όποια ανεπάρκεια και την ανικανότητα που μας έφερε στο σημείο που είμαστε σήμερα. Ελπίζουμε οι προτάσεις που παρουσιάστηκαν σήμερα να μελετηθούν σοβαρά από την Κυβέρνηση, προκειμένου να υπάρξει αποτελεσματική διαχείριση της υδατικής κρίσης.
