Κάθε φορά που συζητούνται στη Βουλή ζητήματα που αφορούν τον τομέα της ενέργειας, αναδεικνύεται με εμφατικό τρόπο η διαχρονική αποτυχία του κράτους να διασφαλίσει φθηνό ηλεκτρικό ρεύμα για τους πολίτες.
Η σημερινή κατάσταση, για την οποία δεν διαφαίνεται σύντομα διέξοδος, δεν είναι αποτέλεσμα συγκυρίας αλλά συσσωρευμένων λαθών. Ευθύνες φέρουν όλες οι κυβερνήσεις, καθώς καθεμία, με τις αποφάσεις ή τις παραλείψεις της, αντί να επιταχύνει την ολοκλήρωση κρίσιμων ενεργειακών έργων, προσέθεσε νέα εμπόδια και καθυστερήσεις.
Δεν απαιτείται εξειδικευμένη γνώση για να διαπιστώσει κανείς ότι κάτι δεν λειτουργεί ορθά. Είτε πρόκειται για κακοδιαχείριση, είτε για ανεπάρκεια, είτε για παραλείψεις, είτε για λανθασμένες εκτιμήσεις, είτε για εξυπηρέτηση σκοπιμοτήτων, το αποτέλεσμα παραμένει το ίδιο: η χώρα εξακολουθεί να στερείται σύγχρονων και αποδοτικών ενεργειακών υποδομών.
Το τερματικό στο Βασιλικό, η ηλεκτρική διασύνδεση Κύπρου – Ελλάδας (GSI), η πλωτή μονάδα «Προμηθέας», καθώς και οι ηλεκτροπαραγωγοί σταθμοί της ΑΗΚ, αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα έργων που συνοδεύονται από καθυστερήσεις και αβεβαιότητα. Μάλιστα, για τα δύο πρώτα βρίσκεται σε εξέλιξη διερεύνηση από ευρωπαϊκές εισαγγελικές αρχές, γεγονός που εντείνει τα ερωτήματα.
Τα έργα υποδομής στο Βασιλικό έχουν ανασταλεί εδώ και μεγάλο χρονικό διάστημα και παραμένει άγνωστο πότε θα επαναρχίσουν. Η Κυβέρνηση διαβεβαιώνει ότι το έργο θα συνεχιστεί από το σημείο όπου διακόπηκε από τον προηγούμενο εργολάβο και θα ολοκληρωθεί, χωρίς ωστόσο να θέτει σαφή χρονοδιαγράμματα. Προηγουμένως, ο υπουργός Ενέργειας είχε αναφέρει ότι θα προκηρυχθούν προσφορές για την εξεύρεση νέου ανάδοχου.
Δεν διευκρινίστηκε, όμως, ότι η Technip προτίθεται να υποβάλει εισηγήσεις προς το κράτος για την επόμενη ημέρα του έργου, ζητώντας παράταση έξι μηνών για το δεύτερο στάδιο της συμφωνίας. Το πρώτο στάδιο αφορούσε την παράδοση της ανάλυσης που καταγράφει τα κενά του έργου (gap analysis), η οποία εξετάζεται από την ΕΤΥΦΑ. Το δεύτερο στάδιο αφορά εισηγήσεις για τον τρόπο συνέχισης του έργου, χωρίς την εκπόνηση νέας τεχνικής μελέτης, η οποία θα απαιτούσε σημαντικό χρόνο. Συνεπώς, είναι προφανές ότι υπάρχουν εξελίξεις οι οποίες δεν αποτυπώνονται με πλήρη διαφάνεια στον δημόσιο διάλογο.
Ήδη η Δημοκρατία έχει κινήσει διαδικασίες επιστροφής €67 εκατ. προς τις Βρυξέλλες, μέσω ανακατανομής κονδυλίων από δράσεις του Ταμείου Ανάκαμψης, από το οποίο η χώρα αναμενόταν να λάβει έως το τέλος του έτους ποσό ύψους €1,2 δισ. Υπάρχουν διαβεβαιώσεις από το Υπουργείο Οικονομικών ότι τα έργα που περιλαμβάνονται στο Ταμείο δεν θα επηρεαστούν. Ωστόσο, η απώλεια ευρωπαϊκών πόρων, σε μια περίοδο αυξημένων δημοσιονομικών πιέσεων, αναπόφευκτα περιορίζει τον βαθμό ευελιξίας του κράτους.
Την ίδια ώρα, το πλοίο «Προμηθέας» παραμένει εδώ και μήνες αγκυροβολημένο στη Μαλαισία, με το κόστος παραμονής να ανέρχεται σε περίπου €470 χιλ. μηνιαίως. Στο συνολικό κόστος προστίθενται και περίπου €35 εκατ. για συμβουλευτικές υπηρεσίες, επιβαρύνοντας περαιτέρω τους φορολογουμένους.
Σε ό,τι αφορά την ηλεκτρική διασύνδεση GSI, η αβεβαιότητα παραμένει, καθώς οι κυβερνήσεις Κύπρου και Ελλάδας δεν έχουν καταλήξει σε οριστικές αποφάσεις για επικαιροποιημένες μελέτες. Παράλληλα, ήρθαν στο φως πληροφορίες ότι η εγκατάσταση τριών νέων μονάδων παραγωγής στον ηλεκτροπαραγωγό σταθμό της ΑΗΚ στη Δεκέλεια ενδέχεται να καθυστερήσει έως και τέσσερα χρόνια, λόγω προβλημάτων στην παράδοση από τον κατασκευαστή.
Η αποθήκευση ενέργειας προβάλλεται ως πιθανή λύση, ωστόσο και σε αυτό το πεδίο καταγράφεται καθυστέρηση στον σχεδιασμό και στην υλοποίηση. Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο τεχνικό αλλά βαθιά πολιτικό και θεσμικό: υπάρχει επαρκής στρατηγικός σχεδιασμός και ικανότητα υλοποίησης;
Οι Κύπριοι φορολογούμενοι παραμένουν εγκλωβισμένοι στην αβεβαιότητα, καταβάλλοντας από τα υψηλότερα τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη. Οι πολίτες και οι επιχειρήσεις έχουν επιβαρυνθεί σημαντικά, με άμεσες επιπτώσεις στην ανταγωνιστικότητα και στο διαθέσιμο εισόδημα. Η κοινωνία δεν αρκείται πλέον σε διαβεβαιώσεις και εξαγγελίες. Απαιτεί συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, διαφάνεια, και, κυρίως, απτά αποτελέσματα που θα οδηγήσουν σε ουσιαστική μείωση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας.
