Η τρέχουσα κατάσταση στην κυπριακή αγορά συνθέτει ένα σκηνικό που η κοινωνία είχε να βιώσει από τις μέρες της πανδημίας του κορωνοϊού και των lockdown.
Η εικόνα των πολιτών που σπεύδουν μαζικά να «στοκάρουν» βασικά αγαθά, τα άδεια ράφια που εμφανίζονται προσωρινά σε είδη πρώτης ανάγκης και οι ατελείωτες ουρές στα πρατήρια καυσίμων, ξυπνούν έντονα μνήμες του 2020.
Τότε ήταν ο αόρατος εχθρός του κορωνοϊού, σήμερα είναι ο ήχος των τυμπάνων του πολέμου στη γειτονιά μας που πυροδοτεί το ίδιο αίσθημα αβεβαιότητας και τον φόβο της έλλειψης. Έντονη ανησυχία που οδηγεί σε πρωτόγνωρες συμπεριφορές, όπως την εσπευσμένη προμήθεια καυσίμων θέρμανσης εν μέσω άνοιξης, και την αγορά προϊόντων σε μια προσπάθεια θωράκισης του νοικοκυριού.
Οι καταναλωτές αναζητούν προστασία από το επερχόμενο κύμα ακρίβειας, αλλά κυρίως από τα όσα ζούμε τις τελευταίες μέρες με το αίσθημα ανασφάλειας να επιτείνεται από τις πρόσφατες οδηγίες και τα μηνύματα σε σχέση με τα πρωτόκολλα σε περίπτωση συναγερμού. Περαιτέρω, ο θόρυβος γύρω από την κατάσταση των καταφυγίων και η ανάγκη για ετοιμότητα αποτελούν μια εντελώς πραγματικότητα για τη σύγχρονη Κύπρο, ενισχύοντας τον πανικό που οδηγεί τους πολίτες εσπευσμένα στα πρατήρια και στις υπεραγορές.
Ο διευθυντής της Υπηρεσίας Προστασίας Καταναλωτή, Κωνσταντίνος Καραγιώργης, περιέγραψε στον «Φ» με μελανά χρώματα την κατάσταση, καλώντας ωστόσο σε ψυχραιμία. Σύμφωνα με τον κ. Καραγιώργη, η αγορά βρίσκεται αντιμέτωπη με πολλαπλά μέτωπα, καθώς οι τιμές των διυλισμένων προϊόντων παρουσιάζουν ραγδαία ανάπτυξη.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη διακύμανση του δείκτη Platts Basis Italy, ο οποίος αποτελεί τη βάση τιμολόγησης για την Κύπρο. Τα στοιχεία της τελευταίας εβδομάδας (27/2 έως 5/3) προκαλούν ίλιγγο. Στη βενζίνη 95 οκτανίων υπάρχει αύξηση τιμών διυλιστηρίου κατά 20% – 25%. Αντίθετα, για το πετρέλαιο κίνησης και θέρμανσης, παρουσιάζεται εκτόξευση τιμών κατά 40-45%.
Χθες, η μέση τιμή πώλησης της αμόλυβδης βενζίνης 95 οκτανίων ήταν €1,334 το λίτρο, του πετρελαίου κίνησης η μέση τιμή ήταν €1.40 και του πετρελαίου θέρμανσης €0.981 το λίτρο. Αρχές της εβδομάδας η τιμή της βενζίνης ήταν €1,318 του πετρελαίου κίνησης €1,418 και του πετρελαίου θέρμανσης €0,95.
Σημειώνεται ότι οι τιμές του πετρελαίου καταγράψουν υψηλή άνοδο, με το Brent να οδεύει για τη μεγαλύτερη εβδομαδιαία αύξηση από το 2022, καθώς η πολεμική σύγκρουση στη Μέση Ανατολή προκαλεί σοβαρές διαταραχές στην παγκόσμια αγορά ενέργειας και σχεδόν πλήρη διακοπή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ. Συγκεκριμένα, το Brent σημειώνει άνοδο περίπου 18% σε εβδομαδιαία βάση, με τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης να κινούνται πάνω από τα 85 δολάρια το βαρέλι.
«Βλέπουμε έντονες διαφοροποιήσεις προς τα πάνω με τάσεις αυξητικές», σημείωσε ο κ. Καραγιώργης, εξηγώντας ότι οι λιανικές τιμές θα επηρεαστούν άμεσα με την άφιξη των επόμενων φορτίων. Πέρα από τις διεθνείς τιμές, καταλυτικό ρόλο παίζουν η ισοτιμία δολαρίου-ευρώ και η κατακόρυφη αύξηση στα ασφάλιστρα των πλοίων λόγω της επικινδυνότητας των δρομολογίων. Οι εκτιμήσεις των πρατηριούχων συγκλίνουν σε περαιτέρω αυξήσεις της τάξης των 6-7 σεντ το λίτρο τα επόμενα 24ώρα.
Η ανησυχία δεν περιορίζεται μόνο στην άνοδο της τιμής των καυσίμων, αλλά επεκτείνεται σε όλο το φάσμα της οικονομίας. Ο διευθυντής της Υπηρεσίας Προστασίας Καταναλωτή υπογράμμισε ότι οι τιμές των καυσίμων και των τροφίμων είναι αλληλένδετες. «Ενδέχεται να επηρεαστεί το εμπόριο και οι τιμές βασικών αγαθών, αν συνεχιστεί η παρούσα κατάσταση», προειδοποίησε, συμπληρώνοντας πως η Υπηρεσία παρακολουθεί συστηματικά αν οι όποιες αυξήσεις είναι δικαιολογημένες.
Σύμφωνα με τον κ. Καραγιώργη η Υπηρεσία Προστασίας Καταναλωτή παραμένει σε εγρήγορση για την πάταξη της κερδοσκοπίας.
Εν μέσω αυτής της αβεβαιότητας, η Υπηρεσία Προστασίας Καταναλωτή καλεί τους πολίτες να αξιοποιούν τα εργαλεία ενημέρωσης, όπως το «Παρατηρητήριο τιμών» και το «Καλάθι του νοικοκυριού».
«Είναι και ευθύνη των καταναλωτών να παρατηρούν τις διακυμάνσεις και να επιλέγουν τις πιο συμφέρουσες τιμές», κατέληξε ο κ. Καραγιώργης, τονίζοντας ότι ο ανταγωνισμός παραμένει ενεργός παρά τις πιέσεις.
Γεμίζουν τα καλάθια οι καταναλωτές – Στοκάρουν μακαρόνια, ρύζι, μέχρι πάνες και σκόνες γάλακτος για παιδιά
Στο ίδιο μήκος κύματος, αλλά με έμφαση στις επιπτώσεις στο λιανικό εμπόριο και την κτηνοτροφία, ο γενικός γραμματέας του Παγκύπριου Συνδέσμου Λιανικού Εμπορίου (ΠΑΣΥΛΙΕ), Μάριος Αντωνίου, προέβη σε δηλώσεις στον «Φ», κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου για την επάρκεια σε συγκεκριμένους τομείς.
Από τις αρχές της εβδομάδας, η κίνηση στις υπεραγορές έχει αυξηθεί κατακόρυφα. Οι καταναλωτές γεμίζουν τα καλάθια τους κυρίως με ξηρά τροφή, όπως μακαρόνια, ρύζι, όσπρια και κονσέρβες, ενώ ιδιαίτερα αυξημένη κινητικότητα παρατηρείται σε είδη πρώτης ανάγκης για βρέφη, όπως πάνες και παιδικές σκόνες γάλακτος.
Τα βίντεο που κυκλοφορούν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, απεικονίζοντας άδεια ράφια ή μεγάλες ουρές, φαίνεται πως επιτείνουν το φαινόμενο, παρά το γεγονός ότι οι ελλείψεις είναι συχνά προσωρινές και οφείλονται αποκλειστικά στον χρόνο που απαιτείται για την αναπλήρωση των προϊόντων.
Μιλώντας για την κατάσταση, ο κ. Αντωνίου, εμφανίστηκε καθησυχαστικός όσον αφορά την επάρκεια των αγαθών. «Δεν τίθεται θέμα ελλείψεων. Οι παραγγελίες σε βασικά προϊόντα καλύπτουν στοκ τουλάχιστον 30 ημερών. Οποιοδήποτε κενό παρατηρείται στα ράφια είναι θέμα χρόνου αναπλήρωσης από τις αποθήκες και όχι έλλειψης προϊόντων», τόνισε ο κ. Αντωνίου.
Παράλληλα, διαβεβαίωσε ότι δεν δικαιολογείται αύξηση τιμών λόγω της παρούσας κατάστασης. Πρόσθεσε δε ότι οι επιθεωρητές του Υπουργείου Εμπορίου βρίσκονται καθημερινά στην αγορά, καταγράφοντας τιμές και διασφαλίζοντας ότι δεν υπάρχει κερδοσκοπία.
Παρά την καθησυχαστική εικόνα για την αγορά τροφίμων ελέω… πολέμου, ο κ. Αντωνίου εξέφρασε έντονη ανησυχία για ένα άλλο μέτωπο: Την εμφάνιση του αφθώδους πυρετού. Χαρακτήρισε τα δεδομένα «άκρως δυσάρεστα», καθώς σε αυτή την περίπτωση οι επιπτώσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα είναι άμεσες και δεν απαιτείται χρόνος για να φανούν τα αποτελέσματα.
«Δυστυχώς, θα διαταραχθεί η εφοδιαστική αλυσίδα και η επάρκεια, ενώ είναι ορατός ο κίνδυνος για αυξημένες τιμές στο κρέας», σημείωσε. Η αγορά αυτή τη στιγμή εξυπηρετείται από την εγχώρια παραγωγή, ωστόσο η ανάγκη για ένα «Plan B» είναι επιτακτική, με ενδεχόμενη εκμετάλλευση αυξημένων παραγγελιών για να καλυφθεί η ζήτηση.
Πέρα από το λιανικό εμπόριο, ο κ. Αντωνίου έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για τον τουρισμό, ο οποίος αποτελεί βασικό πνεύμονα της κυπριακής οικονομίας. Ήδη, είπε, καταγράφονται «απίστευτες ακυρώσεις» ενόψει του Καθολικού Πάσχα, κυρίως από την αγορά της Αγγλίας.
Εξήγησε ότι η διάρκεια του πολέμου είναι αυτή που θα καθορίσει το μέγεθος της ζημιάς. Υπογράμμισε δε ότι το λιανικό εμπόριο εισπράττει τα οφέλη του τουρισμού και οποιαδήποτε κάμψη στις κρατήσεις επηρεάζει άμεσα τον τζίρο της αγοράς.
Εγγραφή στο Newsletter
