Δεν φθάνουν οι εκτιμήσεις ότι ένας νέος γύρος γενικευμένης ακρίβειας είναι προ των πυλών, καθώς ήδη οι πρώτες αυξήσεις (κυρίως στα καύσιμα) έχουν κάνει την εμφάνισή τους στην αγορά και προβλέπονται αλυσιδωτές επιδράσεις σε όλο το φάσμα της οικονομίας (διατροφική αλυσίδα, μεταφορές, ηλεκτρικό ρεύμα), στο σκηνικό έρχεται να προστεθεί και η ανησυχία ότι ο πόλεμος στο Ιράν θα επηρεάσει τη νομισματική πολιτική της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) και κατ’ επέκταση τα δάνεια, ειδικά αυτά που έχουν κυμαινόμενο επιτόκιο ή είναι συνδεδεμένα με το Euribor.
Το Euribor 12μήνου, που αποτελεί βασικό δείκτη αναφοράς, κυρίως για την αγορά στεγαστικών δανείων, έκλεισε στις 16 Μαρτίου στο 2,540%, από 2,229% στις 2 Μαρτίου, πρώτη μέρα του πολέμου ΗΠΑ – Ισραήλ με Ιράν. Το Euribor 6μήνου έφθασε στο 2,312% (ημερομηνία αναφοράς 16 Μαρτίου), από 2,131% στις 2 Μαρτίου.
Να πούμε τι σημαίνει αυτό με απλά λόγια. Αποτελεί κυμαινόμενο δείκτη επιτοκίων για δάνεια (π.χ. στεγαστικά ή επιχειρηματικά) και σημαίνει ότι η δόση αναπροσαρμόζεται κάθε 6 ή 12 μήνες, ανάλογα με τη διάρκεια του Euribor που έχει επιλέξει ο πελάτης.
Άρα, όσοι ιδιώτες έχουν στεγαστικά ή οι επιχειρηματίες με επιχειρηματικά δάνεια συνδεδεμένα με Euribor, μπορεί να δουν έστω και μια μικρή αύξηση στη δόση τους προσεχώς, ανάλογα με το Euribor διάρκειας που έχουν επιλέξει (δηλαδή αν το εξάμηνο ή το δωδεκάμηνο λήγει αυτή την περίοδο). Και όλα αυτά, πριν η ΕΚΤ προχωρήσει σε οποιαδήποτε μεταβολή στα επιτόκια, η οποία δεν αναμένεται άμεσα.
Η αγορά επικεντρώνεται τώρα στη Φρανκφούρτη και στην επικείμενη συνεδρίαση του διοικητικού συμβουλίου της ΕΚΤ, την Πέμπτη, όπου οι κεντρικοί τραπεζίτες της Ευρωζώνης θα ανακοινώσουν την απόφασή τους για τη νομισματική πολιτική. Οι περισσότεροι αναλυτές θεωρούν ότι η ΕΚΤ, για έκτη συνεχόμενη συνεδρίαση από την τελευταία μείωση των επιτοκίων τον Ιούνιο του 2025, θα διατηρήσει αμετάβλητο το επιτόκιο καταθέσεων στο 2%.
Η απότομη άνοδος του Euribor πάντως οφείλεται στις προσδοκίες της αγοράς ότι η ΕΚΤ θα εφαρμόσει την πρώτη αύξηση των επιτοκίων στη συνεδρίαση νομισματικής πολιτικής, στα τέλη Απριλίου. Όσον αφορά τον πληθωρισμό, πάντως, το σενάριο της ΕΚΤ τον περασμένο Δεκέμβριο -το οποίο προέβλεπε προσωρινή μείωση του δείκτη τιμών πριν επιστρέψει στο 2% το 2028- θα πρέπει να αναθεωρηθεί σημαντικά προς τα πάνω για το 2026, δεδομένης της πρόσφατης αύξησης των τιμών της ενέργειας, ακόμη και αν η επιβράδυνση της ζήτησης μετριάσει εν μέρει τις επιπτώσεις.
Όσοι δανειολήπτες είχαν «κλειδώσει» δάνειο με σταθερό επιτόκιο, δεν πρέπει να ανησυχούν, καθώς η δόση τους είναι σταθερή και δεν εξαρτάται από τις επιτοκιακές μεταβολές, είτε προς τα πάνω είτε προς τα κάτω.
Επί της ουσίας, το σταθερό επιτόκιο προσφέρει σιγουριά και προβλεψιμότητα (σταθερή δόση), γεγονός που αποτελεί κέρδος στην ψυχολογία και τον προϋπολογισμό, ακόμα κι αν σε ορισμένες φάσεις είναι ακριβότερο από το κυμαινόμενο. Όσοι δανειολήπτες έχουν δάνεια με κυμαινόμενο επιτόκιο θα πρέπει να αρχίσουν ξανά να παρακολουθούν τις αποφάσεις της ΕΚΤ γιατί αυτές θα επηρεάζουν τις δόσεις δανείων τους.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που δίνει η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου, σημαντικό ποσοστό των νέων επιχειρηματικών δανείων στην Κύπρο είναι συνδεδεμένα με το επιτόκιο διατραπεζικής αγοράς Euribor, γεγονός που επιτρέπει την ταχεία προσαρμογή των επιτοκίων χορηγήσεων έναντι των αλλαγών στα βασικά επιτόκια της ΕΚΤ.
Επίσης, παρατηρείται αύξηση του μεριδίου δανείων με σταθερό επιτόκιο μεγαλύτερης διάρκειας (με αρχική περίοδο προσδιορισμού άνω του ενός έτους), το οποίο μερίδιο από μόλις 1% το 2022 ανήλθε σε 35% την περίοδο Ιανουαρίου–Οκτωβρίου 2025. Ταυτόχρονα, το μερίδιο δανείων με κυμαινόμενο επιτόκιο και αρχική περίοδο προσδιορισμού έως ένα έτος υποχώρησε, από 99% το 2022 σε 65% την ίδια περίοδο. Η μετατόπιση αυτή αντανακλά την αυξημένη προτίμηση των επιχειρήσεων για μεγαλύτερη σταθερότητα στο κόστος χρηματοδότησης.
Αντίστοιχα, ενισχύθηκε σημαντικά η χορήγηση νέων στεγαστικών δανείων σταθερού επιτοκίου μεσοπρόθεσμης διάρκειας (αρχική περίοδος προσδιορισμού μεταξύ 1 έως 5 έτη) με πιο ελκυστικά επιτόκια, βάσει των στοιχείων της ΚΤΚ. Η κατηγορία αυτή αποτέλεσε τη μεγαλύτερη σε όγκο κατηγορία νέων χορηγήσεων, αντιπροσωπεύοντας το 64% των νέων στεγαστικών δανείων την περίοδο Ιανουαρίου-Οκτωβρίου 2025.
Οι εξελίξεις αυτές αντικατοπτρίζουν την αυξανόμενη προτίμηση των νοικοκυριών για σταθερότητα στην ανάληψη επιτοκιακού κινδύνου και προβλεψιμότητα στις οικονομικές τους υποχρεώσεις. Στην Κύπρο, τα στεγαστικά δάνεια με κυμαινόμενο επιτόκιο συνδέονται κατά βάση με το Euribor (συνήθως 3μήνου ή 6μήνου), το οποίο αποτελεί το βασικό επιτόκιο αναφοράς.
