Με νομοσχέδιο του υπουργείου Δικαιοσύνης αλλάζουν τα δεδομένα για το ασυμβίβαστο κρατικών και ανεξάρτητων αξιωματούχων, εγκαθιδρύεται μια Επιτροπή αντί δύο για καλύτερο έλεγχο και εισάγονται πιο αυστηρές ποινές.
Σύμφωνα το νομοσχέδιο, διευρύνεται ο κατάλογος των ελεγχόμενων προσώπων, εισάγονται πιο αυστηροί μηχανισμοί ελέγχου για καλύτερη διαφάνεια, ενώ το σπουδαιότερο: Απαγορεύεται η συμμετοχή της σε διαδικασίες λήψης δημοσίων αποφάσεων. Επιτυγχάνεται, επίσης, η ενοποίηση δύο υφιστάμενων νομοθεσιών, ήτοι του «περί του Ασυμβιβάστου προς την Άσκηση των Καθηκόντων Ορισμένων Αξιωματούχων της Δημοκρατίας Ορισμένων Επαγγελματικών και Άλλων Συναφών Δραστηριοτήτων τους Νόμου του 2008 (Ν. 7(I)/2008)» και του «περί του Ελέγχου της Ανάληψης Εργασίας στον Ιδιωτικό Τομέα από Πρώην Κρατικούς Αξιωματούχους και Ορισμένους Πρώην Υπαλλήλους του Δημοσίου και του Ευρύτερου Δημόσιου Τομέα Νόμου του 2007 (Ν. 114(I)/2007)». Ο πρώτος νόμος αφορά σε δραστηριότητες ή ιδιότητες που δεν επιτρέπεται να αναλαμβάνονται από οποιοδήποτε αξιωματούχο κατά τη διάρκεια της θητείας του στο αξίωμα, ενώ ο δεύτερος νόμος αφορά σε έλεγχο ανάληψης εργασίας στον ιδιωτικό τομέα από αξιωματούχο, Δικαστή ή υπάλληλο του δημοσίου για περίοδο δύο ετών από την ημέρα αποχώρησης ή αφυπηρέτησης του από το αξίωμα.
Με το νομοσχέδιο, θεσπίζεται μια κοινή Επιτροπή που θα επιλαμβάνεται και των δύο προαναφερόμενων θεμάτων, αφού θα έχει πλέον τις εξουσίες/ αρμοδιότητες και των δύο υφιστάμενων μηχανισμών ελέγχου που λειτουργούν σύμφωνα με τους πιο πάνω νόμους. Ως σκοπός του νόμου καθορίζεται η δημιουργία μηχανισμού ελέγχου του ασυμβίβαστου των αξιωματούχων, η αποτροπή σύγκρουσης συμφερόντων μεταξύ των δημόσιων καθηκόντων και των ιδιωτικών συμφερόντων αξιωματούχων, η διασφάλιση της διαφάνειας και της ακεραιότητας στη δημόσια διοίκηση, καθώς και ο έλεγχος της ανάληψης εργασίας στον ιδιωτικό τομέα από αξιωματούχους, Δικαστές και υπαλλήλους του δημόσιου και του ευρύτερου δημόσιου τομέα, με στόχο την προστασία του δημοσίου συμφέροντος. Γι’ αυτό και ιδρύεται τριμελής Επιτροπή Διερεύνησης Ασυμβιβάστου και Ανάληψης Εργασίας, τα μέλη της οποίας διορίζονται από το Υπουργικό Συμβούλιο, για θητεία πέντε ετών, με δυνατότητα ανανέωσης για ακόμα μια θητεία. Καθορίζονται οι ενέργειες, δραστηριότητες ή ιδιότητες που δεν επιτρέπεται να αναλαμβάνονται, ενεργούνται ή συντρέχουν στο πρόσωπο των αξιωματούχων κατά τη διάρκεια της θητείας τους. Περαιτέρω καταγράφεται η διαδικασία διερεύνησης και εξέτασης υπόθεσης, ως επίσης και έκδοσης απόφασης από την Επιτροπή για το ασυμβίβαστο, ενώ προβλέπεται υποχρέωση αποκάλυψης ασυμβιβάστου και υποβολής υπεύθυνης δήλωσης από αξιωματούχους και η ακυρότητα των πράξεων που συνιστούν ασυμβίβαστο.
Κατά τις πρόνοιες του νομοσχεδίου, όταν ένας αξιωματούχος, Δικαστής ή άλλος αξιωματούχος αφυπηρετήσει ή αποχωρήσει από τη θέση του, υποχρεούται να υποβάλει γραπτή αίτηση στην Επιτροπή, για την πρόθεση του να αναλάβει εργασία στον ιδιωτικό τομέα εντός των πρώτων δύο ετών από την αφυπηρέτηση ή τερματισμό της υπηρεσίας ή θητείας τους. Προβλέπεται, επίσης, απαγόρευση εμπλοκής τους σε διαδικασίες λήψης δημόσιων αποφάσεων.
Ασυμβίβαστο και εξαιρέσεις
Κρατικοί και άλλοι αξιωματούχοι δεν επιτρέπεται να κατέχουν παράλληλα με τη θέση τους και θέση προέδρου ή μέλους συμβουλίων σε εταιρείες, συνεταιρισμούς, κοινοπραξίες ή επιχειρήσεις δημοσίου τομέα που υποβάλλουν προσφορές ή συνάπτουν και αναλαμβάνουν συμβάσεις με το δημόσιο ή τον ευρύτερο δημόσιο τομέα ή με οποιοδήποτε νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου ή με κρατική ή ημικρατική εταιρεία. Επίσης, απαγορεύεται η συμμετοχή σε οργανισμό που ασχολείται με ηλεκτρονικά ή έντυπα μέσα ενημέρωσης.
Διευκρινίζεται ότι η πιο πάνω πρόνοια δεν τυγχάνει εφαρμογής, εφόσον οι εταιρείες ή οι οργανισμοί στους οποίους διατηρεί την ιδιότητα ως ανωτέρω, δεν συναλλάσσονται ή δεν διατηρούν οικονομική σχέση ή συμφέρον με το νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου στο οποίο ο αξιωματούχος διορίζεται. Επίσης, δεν υπάρχει ασυμβίβαστο για τους αξιωματούχους που επιλέγονται ή διορίζονται σε διοικητικά συμβούλια νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου, λόγω της επαγγελματικής τους ιδιότητας, ως εκπρόσωποι επαγγελματικών ή συνδικαλιστικών ομάδων ή οργανώσεων. Εξαιρούνται ακόμα οι περιπτώσεις δήμων και των κοινοτήτων ή των ΕΟΑ, τα συμβούλια των οποίων ιδρύουν ή συμμετέχουν σε μη κερδοσκοπικές εταιρείες.
Προβλέπεται ακόμα στο νομοσχέδιο πως οποιοδήποτε πρόσωπο αρνηθεί ή παραλείψει να εμφανισθεί ενώπιον της Επιτροπής, ή δεν προβεί σε αίτηση για εξέταση του ασυμβίβαστου ή προβεί σε ψευδείς ή αναληθείς δηλώσεις, είναι ένοχο αδικήματος και τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι ένα έτος ή σε χρηματική ποινή που δεν υπερβαίνει τις €10.000 ή και στις δύο αυτές ποινές. Τέλος, όποιος υποβάλλει ψευδή ή ανακριβή στοιχεία είναι ένοχο αδικήματος που τιμωρείται μέχρι €30.000 ή φυλάκιση μέχρι τρία χρόνια ή και στις δύο αυτές ποινές.
Πρόεδρος με προσόντα Δικαστή
Σύμφωνα με τις πρόνοιες του νομοσχεδίου, η Επιτροπή Διερεύνησης Ασυμβιβάστου και Ανάληψης Εργασίας είναι ανεξάρτητο και αυτόνομο όργανο, γι’ αυτό και απαγορεύεται οποιασδήποτε μορφής επιρροή στο έργο της, η οποία θα μπορούσε να απειλήσει την ανεξαρτησία και την αυτονομία της κατά τη λήψη αποφάσεων στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της.
Η Επιτροπή απαρτίζεται:
>> Από τον πρόεδρο, ο οποίος κατέχει τα προσόντα που απαιτούνται για τον διορισμό του σε θέση Δικαστή του Ανωτάτου Συνταγματικού Δικαστηρίου ή του Ανωτάτου Δικαστηρίου.
>> Τον Γενικό Λογιστή της Δημοκρατίας ή έναν ανώτερο λειτουργό του Γενικού Λογιστηρίου, που υπηρετεί σε θέση στην κλίμακα Α15(i), ο οποίος προτείνεται από τον Γενικό Λογιστή της Δημοκρατίας.
>> Έναν Εισαγγελέα της Δημοκρατίας ή έναν ανώτερο λειτουργό της Νομικής Υπηρεσίας της Δημοκρατίας, ο οποίος προτείνεται από τον Γενικό Εισαγγελέα.
Ο πρόεδρος και τα μέλη της Επιτροπής διορίζονται από το Υπουργικό Συμβούλιο.
Αυτοί επηρεάζονται
Από τη ρύθμιση αυτή επηρεάζονται: Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, ο Πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων, οι υπουργοί και υφυπουργοί, βουλευτές, ο κυβερνητικός και ο αναπληρωτής κυβερνητικός Εκπρόσωπος, ο Διοικητής και ο Υποδιοικητής της Κεντρικής Τράπεζας, ο Γενικός και Βοηθός Γενικός Ελεγκτής, ο πρόεδρος και τα μέλη της ΕΔΥ και ΕΕΥ, ο πρόεδρος και τα μέλη της ΑΑΔΙΠΑ, ο πρόεδρος και μέλη της ΕΠΑ, ο Επίτροπος Διαφάνειας και τα μέλη της Ανεξάρτητης Αρχής κατά της Διαφθοράς, ο πρόεδρος και τα μέλη της Αναθεωρητικής Αρχής Προσφορών, ο διευθυντής του Γραφείου του Προέδρου της Δημοκρατίας, ο διευθυντής του Γραφείου Τύπου του Προέδρου της Δημοκρατίας, οι πρόεδροι και τα μέλη των διοικητικών συμβουλίων των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου.
Επίσης, οι Επίτροποι ή οι Βοηθοί Επίτροποι ή οι Ρυθμιστές ή οι Έφοροι, οι οποίοι δεν είναι δημόσιοι υπάλληλοι, που διορίζονται από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, οι πρόεδροι των EOA, οι δήμαρχοι και αντιδήμαρχοι και τα μέλη των δημοτικών συμβουλίων και οι πρόεδροι και μέλη των κοινοτικών συμβουλίων των μη κατεχόμενων κοινοτήτων.
