Οι νέοι γονείς συχνά αναρωτιούνται τι χρώμα ματιών θα αποκτήσει το μωρό τους. Η απάντηση όμως δεν είναι τόσο απλή, και σίγουρα δεν δίνεται αμέσως. Οι παιδίατροι συνήθως περιμένουν μέχρι το παιδί να γίνει τουλάχιστον ενός έτους, γιατί μέχρι τότε τα μάτια μπορεί να αλλάξουν αρκετές φορές.
Γιατί αλλάζει το χρώμα των ματιών;
Το χρώμα των ματιών εξαρτάται από τη μελανίνη, μια ουσία που παράγεται από ειδικά κύτταρα (μελανοκύτταρα).
-
Λίγη μελανίνη → γαλάζια μάτια
-
Περισσότερη → πράσινα ή μελί
-
Πολλή → καστανά (το πιο συνηθισμένο χρώμα)
Η παραγωγή μελανίνης συνεχίζεται μετά τη γέννηση, γι’ αυτό και τα μάτια πολλών μωρών σκουραίνουν με τον καιρό. Οι αλλαγές επιβραδύνονται μετά τους 6 μήνες, αλλά μπορεί να συνεχιστούν έως και τον πρώτο χρόνο ζωής.
Τι ρόλο παίζουν τα γονίδια;
Η κληρονομικότητα επηρεάζει το αποτέλεσμα, αλλά όχι με απόλυτους κανόνες:
-
Δύο γαλανομάτηδες γονείς συνήθως κάνουν γαλανομάτη παιδί (όχι πάντα).
-
Δύο καστανομάτηδες γονείς έχουν περισσότερες πιθανότητες για καστανά μάτια, αλλά υπάρχουν εξαιρέσεις.
-
Αν ένας γονιός έχει καστανά και ο άλλος γαλάζια μάτια, οι πιθανότητες είναι περίπου μοιρασμένες.
-
Αν κάποιος παππούς ή γιαγιά έχει γαλάζια μάτια, αυξάνονται οι πιθανότητες.
Είναι φυσιολογικό να σταυρώνουν τα μάτια;
Ναι, στους πρώτους μήνες ζωής. Η όραση του νεογέννητου δεν είναι ακόμη πλήρως ανεπτυγμένη και ο εγκέφαλος μαθαίνει σταδιακά να συντονίζει τα μάτια.
-
Μέχρι τους 2 μήνες, τα μωρά μπορεί να χάνουν το αντικείμενο που κοιτούν.
-
Γύρω στους 4 μήνες αρχίζουν να εστιάζουν καλύτερα.
-
Στους 6 μήνες, τα μάτια θα πρέπει να κινούνται μαζί σταθερά.
Μερικές φορές, το σχήμα του προσώπου (π.χ. πλατιά μύτη) κάνει τα μάτια να φαίνονται «σταυρωμένα», ενώ δεν είναι.
Πότε χρειάζεται έλεγχος;
Αν μετά τους 6 μήνες παρατηρείτε ότι το ένα μάτι «φεύγει» συχνά ή δεν κινείται όπως το άλλο, ενημερώστε τον παιδίατρο. Μπορεί να πρόκειται για αμβλυωπία (τεμπέλικο μάτι), μια κατάσταση που αν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα, μπορεί να επηρεάσει μόνιμα την όραση. Η έγκαιρη διάγνωση – ιδανικά πριν τα 3 έτη – είναι καθοριστική.
Τι να κρατήσετε
-
Το τελικό χρώμα ματιών «κλειδώνει» συνήθως γύρω στον 1ο χρόνο.
-
Οι αλλαγές είναι φυσιολογικές.
-
Η παρακολούθηση της όρασης είναι εξίσου σημαντική με το χρώμα.
Υπομονή λοιπόν, το βλέμμα του μωρού σας έχει τον χρόνο του να αποκαλύψει όλα του τα μυστικά.
