Όταν ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είχε κατηγορηθεί από κάποιους πολιτικούς παράγοντες ή και τεχνοκράτες της ενέργειας ότι η συμφωνία του με τον πρωθυπουργό Μητσοτάκη για επικαιροποίηση των τεχνοοικονομικών δεδομένων της ηλεκτρικής διασύνδεσης οδηγούσε σε επικίνδυνη στασιμότητα, ανέφερε σε μια δημόσια δήλωσή του πως την πραγματοποίηση της επικαιροποίησης την είχε εισηγηθεί ο κ. Μητσοτάκης.
Η υλοποίηση της συμφωνίας για επικαιροποίηση δεν προχώρησε, παρ’ ότι πέρασαν δύο μήνες από την κοινή δήλωση των δύο ηγετών.
Ενόσω η μελέτη αυτή δεν προχωρά, είναι λογικό να λεχθεί πως το βάρος για τη σοβαρή καθυστέρηση στην υλοποίηση του έργου και την τήρηση των χρονοδιαγραμμάτων που είχαν τεθεί μεταξύ ΑΔΜΗΕ και του ανάδοχου της σύμβασης για την κατασκευή και πόντιση του καλωδίου μεταφέρεται από τους ώμους του ελληνικού οργανισμού στους ώμους των δύο κυβερνήσεων.
Μεγάλη καθυστέρηση, όμως, υπήρχε και πριν την απόφαση για μελέτη επικαιροποίησης. Εκείνη την καθυστέρηση ποιος θα τη χρεωθεί;
Αν ο ΑΔΜΗΕ και η Nexans σκοπεύουν να εμφανίσουν ανενεργή τη διαδικασία κατασκευής του έργου εξαιτίας της απόφασης των κυβερνήσεων για μια νέα μελέτη, θα πρέπει προηγουμένως να εξηγήσουν και να πείσουν σε ποιο βαθμό οι δύο αυτές εταιρείες (φορέας υλοποίησης και ανάδοχος για την κατασκευή και πόντιση του καλωδίου) υλοποίησαν εμπρόθεσμα τις βασικές υποχρεώσεις που τους ανέθεσε το συμβόλαιο που είχε υπογράψει με τη γαλλική εταιρεία η κυπριακή EuroAsia Interconnector και το οποίο αναθεωρήθηκε τέλη του 2023 μεταξύ ΑΔΜΗΕ και Nexans.
Υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις ότι και το νέο συμβόλαιο ΑΔΜΗΕ – Nexans έχει τροποποιηθεί ή παραμεριστεί από τα δύο μέρη και ότι η μεταξύ τους σχέση ρυθμίζεται πλέον με κάποιες συμφωνίες που έγιναν μεταξύ τους μέσα στο 2024, επειδή ο ΑΔΜΗΕ δεν ήταν σε θέση να εφαρμόσει το επίσημο συμβόλαιο που ο ίδιος διαπραγματεύτηκε και υπέγραψε με τους Γάλλους.
Η κυριότερη απόκλιση του ΑΔΜΗΕ από τις υποχρεώσεις που ανέλαβε έναντι της Nexans είναι η μη παραχώρηση του Full Notice to Proceed στην ανάδοχο. Χωρίς αυτή την ειδοποίηση, η Nexans αποσυνδέθηκε από τους όρους του συμβολαίου που τη δέσμευαν, με συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα, για την τμηματική κατασκευή του καλωδίου. Ενδεχομένως την αποδέσμευσαν και από την υποχρέωση να πραγματοποιήσει ή να ολοκληρώσει τις έρευνες στη θαλάσσια περιοχή μεταξύ Κρήτης και Κύπρου.
Το Full Notice to Proceed όφειλε να το είχε παραχωρήσει ο ΑΔΜΗΕ στη Nexans από τον Αύγουστο του 2024. Και η παραχώρηση αυτής της ειδοποίησης – δέσμευσης προφανώς συνδεόταν με ανάληψη οικονομικών υποχρεώσεων του ελληνικού οργανισμού προς τη γαλλική εταιρεία. Ούτε το ένα έγινε, ούτε το άλλο. Ο ΑΔΜΗΕ δεν εκπλήρωσε τις υποχρεώσεις του έναντι του ανάδοχου και από τότε η σχέση ΑΔΜΗΕ – Nexans διέπεται από διμερείς, επί μέρους και αποσπασματικές συμφωνίες, για τις οποίες δεν υπάρχει ενημέρωση.
Όμως, λαμβανομένης υπόψη της επίσημης ενημέρωσης που έκανε σε προηγούμενα στάδια ο ΑΔΜΗΕ προς τα ΜΜΕ και τις ρυθμιστικές αρχές, συνάγεται με μεγάλη ασφάλεια πως ο φορέας υλοποίησης σταμάτησε να πληρώνει τον κατασκευαστή του καλωδίου από τον Αύγουστο του 2024. Και δεν πρόκειται να τον ξαναπληρώσει αν δεν ξεκαθαρίσει η κατάσταση και κυρίως αν δεν λυθούν τα δύο μεγάλα προβλήματα που εμποδίζουν την εκτέλεση του έργου από τον φορέα που ανέλαβε να το φέρει σε πέρας:
–Τα εμπόδια που θέτει η Τουρκία για τις έρευνες και την πόντιση καλωδίου σε θαλάσσια περιοχή που θεωρεί ότι εμπίπτει στα θαλάσσια όρια που αυθαίρετα καθόρισε με τη Λιβύη ΚΑΙ
-η έλλειψη συμφωνιών του ΑΔΜΗΕ με επενδυτές ή δανειστές για την κάλυψη των χρηματοδοτικών αναγκών για το έργο.
Υπάρχει όμως ακόμα ένας σοβαρός παράγοντας που επηρεάζει τις εξελίξεις, για τον οποίο αποφεύγει να μιλήσει ο ΑΔΜΗΕ. Η χορηγία της ΕΕ, ύψους 658 εκατ. ευρώ. Πόσα από αυτά τα λεφτά δόθηκαν ήδη στον φορέα υλοποίησης; Δεν υπάρχει επίσημη ενημέρωση.
Κάποιες μη επιβεβαιωμένες πληροφορίες αναφέρουν ότι ο ΑΔΜΗΕ πήρε από το ευρωπαϊκό ταμείο και ξόδεψε περίπου 140-150 εκατ. ευρώ. Αλλά το σημαντικό είναι ότι αιτήθηκε πρόσθετα ποσά από την εγκριθείσα χορηγία και δεν του δόθηκαν από την ΕΕ. Γιατί άραγε; Θα του δοθούν ποτέ; Μήπως και η ίδια η ΕΕ έχει βάλει στον πάγο το πολυδιαφημισμένο έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης;
Και μήπως η απόφαση Μητσοτάκη – Χριστοδουλίδη (μετά από εισήγηση του πρωθυπουργού της Ελλάδας, όπως είπε ο Κύπριος πρόεδρος) βολεύει περισσότερο απ’ όλους τον ΑΔΜΗΕ; Ο οποίος, ούτε το Full Notice to Proceed έδωσε στη Nexans, ούτε την πληρώνει από τον Αύγουστο του ’24 αλλά ούτε και συμβόλαιο υπέγραψε με τη Siemens για την κατασκευή των δύο σταθμών μετατροπής τάσης, στην Κοφίνου και την Κορακιά Κρήτης.
Έχει όμως και ο ΑΔΜΗΕ την δική του άμυνα: Δεν ανέλαβε έμπρακτα τις δεσμεύσεις του έναντι της Nexans και των δύο ρυθμιστικών αρχών επειδή, σύμφωνα με τον φορέα υλοποίησης, η ΡΑΕΚ και η ΡΑΑΕΥ δεν συμπλήρωσαν το ρυθμιστικό πλαίσιο και δεν σεβάστηκαν έστω τις ισχύουσες ρυθμιστικές αποφάσεις.
Και όσον αφορά την Κύπρο, ο ΑΔΜΗΕ το έχει ξεκαθαρίσει πως αν δεν πάρει έστω τα 50 εκατ. ευρώ για τις δύο δόσεις που προβλέπει όντως το Πλαίσιο Συμφωνίας των δύο κυβερνήσεων, το έργο δεν θα προχωρήσει, όσες επικαιροποιήσεις κι αν γίνουν. Η Κύπρος όντως δεσμεύτηκε για 5 δόσεις των 25 εκατ. ευρώ τον χρόνο, αρχής γενομένης το ’25. Και δεν υλοποίησε τις δεσμεύσεις της ακόμα, νομιζόμενη εν… τη σοφία της πως αυτές (και πολλές άλλες πιο δαπανηρές) παραγράφονται με τον καιρό. Αλλά, σε τελική ανάλυση, πού είναι γραμμένο πώς χωρίς αυτά τα 50 εκατ. (μέχρι σήμερα) ο ΑΔΜΗΕ νομιμοποιείται να μην εφαρμόζει το συμβόλαιό του με τη Nexans;
