Η έντονη διπλωματική κινητικότητα από πλευράς Λευκωσίας πέτυχε ανατροπή των τουρκικών σχεδιασμών και παράλληλα υιοθέτηση του ψηφίσματος για την ανανέωση της θητείας της ειρηνευτικής δύναμης των Ηνωμένων Εθνών με μια ισχυρή πλειοψηφία.
Η Άγκυρα φρόντισε να χρησιμοποιήσει Πακιστάν και Σομαλία, δύο χώρες γνωστοί δορυφόροι της Τουρκίας στο διεθνές σκηνικό, προκειμένου να προωθήσει τις θέσεις της και να επιδιώξει ανατροπές στο ψήφισμα 2815/2026 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών.
Το Πακιστάν αποτελούσε διαχρονικά δορυφόρο της Τουρκίας τόσο εντός του ΟΗΕ όσο και σε άλλα διεθνή φόρα για να ενισχύει τις τουρκικές θέσεις σε ζητήματα όπως το Κυπριακό. Η ψήφος αποχής ήταν μια μορφή διαμαρτυρίας για το τελικό κείμενο που τέθηκε προς ψηφοφορία.
Η Σομαλία είναι η πρώτη φορά που ενήργησε κατά ανάλογο τρόπο εντός του Συμβουλίου Ασφαλείας και αυτό είναι ένα δείγμα της επιρροής που ασκεί η Άγκυρα στη χώρα. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η Σομαλία προεδρεύει κατά τον μήνα Ιανουάριο του ΣΑ ΟΗΕ.
Παρά το γεγονός ότι αρχικώς είχε δοθεί η εντύπωση ότι η ανανέωση της θητείας της ΟΥΝΦΙΚΥΠ θα περνούσε χωρίς προβλήματα, εντούτοις η Λευκωσία ήταν σε εγρήγορση παρακολουθώντας από κοντά όλες τις ενέργειες, γι’ αυτό και απέδωσε και η αντίδρασή της μετά τις κινήσεις του Πακιστάν.
Επιχείρησαν να σπάσουν μια συναίνεση
Από το έντονο παρασκήνιο που καταγράφηκε τα τελευταία 24ωρα πριν την υιοθέτηση του ψηφίσματος ήταν οι προσπάθειες που έγιναν με πρωταγωνιστές και πάλι το δίδυμο Σομαλία-Πακιστάν για να σπάσει μια συναίνεση που βρίσκεται σε ισχύει από το 1992.
Συγκεκριμένα την τελευταία ημέρα εμφανίστηκαν ξαφνικά οι Τουρκοκύπριοι και ήθελαν να παραστούν ως ενδιαφερόμενο μέρος και να τοποθετηθούν επί του ψηφίσματος. Η κίνηση αυτή απέτυχε καθώς υπήρξε αντίδραση από αρκετά μέλη του σώματος και πρωτίστως από τα μόνιμα μέλη του ΣΑ ΟΗΕ, καθώς ήταν κίνηση που θα έσπαζε μια συναίνεση που υφίσταται από το 1992 όσον αφορά το ψήφισμα για την ΟΥΝΦΙΚΥΠ.
Η τελευταία φορά που εμφανίστηκε Τουρκοκύπριος αντιπρόσωπος και μίλησε στο ΣΑ ΟΗΕ κατά τη συζήτηση για υιοθέτηση ψηφίσματος ήταν το 1992. Στη συνέχεια υπήρξε μια συναίνεση με τη σύμφωνη γνώμη και της Λευκωσίας ότι δεν θα γίνονται τοποθετήσεις από τις δύο πλευρές κατά τη συζήτηση για το ψήφισμα ανανέωσης της θητείας της ΟΥΝΦΙΚΥΠ.
Συναίνεση η οποία εφαρμόζεται έκτοτε χωρίς να ανατροπή. Κάτι που επιχειρήθηκε τα τελευταία 24ωρα, χωρίς ωστόσο η τουρκική πλευρά να πετύχει το στόχο της.
Είχε καταψηφίσει τα ψηφίσματα 550 και 541
Το Πακιστάν, όπως είναι ήδη γνωστό, επέλεξε να σπάσει τη σιωπηρή διαδικασία ζητώντας σειρά αλλαγών στο κείμενο του ψηφίσματος, αλλαγές που θα αλλοίωναν αναφορές και ισορροπίες σε σχέση με το Κυπριακό.
Η στάση του Πακιστάν δεν ξενίζει γιατί είχε προβεί σε ανάλογες ενέργειες και το 2013 σε συνεργασία τότε με Αζερμπαϊτζάν. Είναι επίσης γνωστό ότι το Πακιστάν καταψήφισε τα δύο σημαντικά ψηφίσματα για το Κυπριακό, 550 και 541.
Αυτό που σημειώνεται από διπλωματικούς κύκλους είναι πως το γεγονός ότι καμία από αυτές τις αλλαγές, που επιχείρησε να περάσει το Πακιστάν, δεν έγινε αποδεκτή και το τελικό κείμενο διατηρήθηκε αποτελεί άμεσο αποτέλεσμα εντατικής, συστηματικής και συντονισμένης διπλωματικής προσπάθειας, τόσο σε διμερές επίπεδο όσο και στο πλαίσιο των διαβουλεύσεων στο Συμβούλιο Ασφαλείας ΟΗΕ.
Για τη Λευκωσία αποτελεί και επιβεβαίωσης της πολιτικής βαρύτητας και της αξιοπιστίας των θέσεων της Κυπριακής Δημοκρατίας και της στήριξης στη σωστή βάση επίλυσης του κυπριακού, ως αναφέρεται στα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Σημειώνεται δε το ότι η επιλογή του Πακιστάν να τηρήσει τελικά αποχή, αντί να καταψηφίσει, καταδεικνύει ακριβώς αυτό το όριο που έθεσε η διεθνής κοινότητα στις επιδιωκόμενες τροποποιήσεις.
Η Σομαλία, από την πλευρά της, ακολούθησε επίσης στάση αποχής, υπό το φως των παρεμβάσεων του Πακιστάν αλλά και των στενών πολιτικών, οικονομικών και στρατιωτικών δεσμών που διατηρεί με την Τουρκία.
Η ύπαρξη αποχών δεν συνιστά πρωτοφανές φαινόμενο αφού ένεκα των τουρκικών ενεργειών υπήρξαν και στο παρελθόν ανάλογες εξελίξεις κατά τη διαδικασία ανενέωσης της θητείας της ΟΥΝΦΙΚΥΠ. Χαρακτηριστική περίπτωση το 2013 όπου τότε τήρησαν αποχή το Πακιστάν και το Αζερμπαϊτζάν.
Αυτό που κρατά ως σημαντικό χαρτί στα χέρια της η Λευκωσία είναι το ότι το ψήφισμα υιοθετήθηκε με ισχυρή πλειοψηφία, και όπως και στο παρελθόν οι παρεμβάσεις δεν είχαν καταφέρει να θίξουν την ουσία των αποφάσεων.
Ο τουρκικός έλεγχος της Σομαλίας
Η σχέση της Σομαλίας με την Τουρκία είναι στενή και πολυεπίπεδη και έχει ενισχυθεί συστηματικά την τελευταία δεκαπενταετία, με την Άγκυρα να θεωρεί τη Σομαλία βασικό πυλώνα της παρουσίας της στην Αφρική και ειδικότερα στο Κέρας της Αφρικής.
Η Τουρκία αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους πολιτικούς, οικονομικούς και στρατιωτικούς εταίρους της Σομαλίας, με έντονη αναπτυξιακή παρουσία μέσω κρατικών φορέων όπως η TIKA, επενδύσεις σε κρίσιμες υποδομές, διαχείριση του λιμανιού και του αεροδρομίου του Μογκαντίσου από τουρκικές εταιρείες, καθώς και ουσιαστική στήριξη στον τομέα της ασφάλειας.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η στρατιωτική συνεργασία, καθώς η Τουρκία διατηρεί τη μεγαλύτερη υπερπόντια στρατιωτική της βάση στη Σομαλία, εκπαιδεύοντας χιλιάδες Σομαλούς στρατιώτες και διαδραματίζοντας ρόλο στη συγκρότηση και ενίσχυση των ενόπλων δυνάμεων της χώρας.
Σε πολιτικό επίπεδο, η Σομαλία συχνά ευθυγραμμίζεται με τουρκικές θέσεις σε διεθνή fora, είτε λόγω αυτής της στρατηγικής εξάρτησης είτε στο πλαίσιο ευρύτερων ισορροπιών, γεγονός που εξηγεί και στάσεις όπως η αποχή σε ψηφοφορίες που αφορούν ζητήματα άμεσου ενδιαφέροντος για την Κυπριακή Δημοκρατία, όπου η τουρκική επιρροή παραμένει καθοριστικός παράγοντας.
Υιοθετήθηκε το τέταρτο αναθεωρημένο σχέδιο
Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ υιοθέτησε με 13 ψήφους υπέρ και δύο αποχές (Πακιστάν και Σομαλία) το ψήφισμα 2815/2026 για την ανανέωση της εντολής της ΟΥΝΦΙΚΥΠ για έναν ακόμη χρόνο, έως τις 31 Ιανουαρίου 2027.
Παρότι οι διαπραγματεύσεις κατέδειξαν ευρεία στήριξη των μελών του Συμβουλίου προς το έργο της ΟΥΝΦΙΚΥΠ, φέτος ήταν σχετικά πιο σύνθετες λόγω αποκλινουσών απόψεων σε ορισμένα βασικά ζητήματα. Το Ηνωμένο Βασίλειο, ως συντάκτης (penholder) του φακέλου για την Κύπρο, κυκλοφόρησε το πρώτο σχέδιο ψηφίσματος στις 16 Ιανουαρίου και συγκάλεσε έναν γύρο διαπραγματεύσεων επί του κειμένου στις 21 Ιανουαρίου.
Μετά τη λήψη γραπτών σχολίων επί δύο αναθεωρημένων σχεδίων, το Ηνωμένο Βασίλειο έθεσε ένα τρίτο αναθεωρημένο σχέδιο υπό διαδικασία σιωπής στις 28 Ιανουαρίου. Το Πακιστάν έσπασε τη σιωπή, μετά από το οποίο και άλλα μέλη υπέβαλαν σχόλια.
Αρκετά μέλη —μεταξύ των οποίων η Δανία, η Γαλλία, η Ελλάδα και η Λετονία— εξέφρασαν προτίμηση για την εκδοχή του σχεδίου που είχε τεθεί υπό διαδικασία σιωπής. Στη συνέχεια, το απόγευμα της Πέμπτης (τοπική ώρα) τέθηκε σε τελική μορφή («μπλε κείμενο») ένα τέταρτο αναθεωρημένο σχέδιο.
Το ψήφισμα που υιοθετήθηκε ανανεώνει την εντολή της ΟΥΝΦΙΚΥΠ χωρίς αλλαγές στον βασικό πυρήνα της αποστολής και των καθηκόντων της, όπως αυτά περιγράφηκαν στο Ψήφισμα 2771 της 31ης Ιανουαρίου 2025. Έχουν ωστόσο εισαχθεί ορισμένες επικαιροποιήσεις ώστε να αντικατοπτρίζουν πρόσφατες πολιτικές και επιχειρησιακές εξελίξεις επί του πεδίου.
