Σε ένα κουρασμένο και φθαρμένο δημοκρατικό σύστημα, είναι εύκολο να φτάσεις στο σημείο να σκέφτεσαι «τι άλλο έχω να χάσω».
Και τότε γίνεται ακόμη πιο εύκολο να δεχτείς να δοκιμάσεις τα πάντα. Ακόμη και μια ψηφιακή εφαρμογή που θα σου επιτρέπει να ψηφίζεις με ένα «ναι» ή ένα «όχι» για κρίσιμες αποφάσεις στη βουλή. Οι εύκολες λύσεις ακούγονται πάντα δελεαστικές σε κοινωνίες που αισθάνονται ότι τα πράγματα δεν μπορούν να γίνουν χειρότερα. Μέχρι φυσικά να γίνουν (αλλά αυτό είναι μια άλλη συζήτηση).
Η αλήθεια είναι ότι τα social media μάς έχουν ήδη εκπαιδεύσει και μάς έχουν προετοιμάσει κατάλληλα. Στο ψηφιακό περιβάλλον, όπου κυριαρχεί η αποσπασματική πληροφόρηση και η υπεραπλούστευση σύνθετων ζητημάτων, έχουμε τρεναριστεί να εκτονώνουμε το συναίσθημα.
Στο ψηφιακό Κολοσσαίο των μέσων, όπου με μια κίνηση του αντίχειρα -προς τα πάνω ή προς τα κάτω- αποφασίζουμε καθημερινά ποιος σώζεται και ποιος παραδίδεται στα λιοντάρια, καλλιεργείται μια ψευδαίσθηση δύναμης και εξουσίας.
Η Άμεση Δημοκρατία του Φειδία Παναγιώτου οραματίζεται να μεταφέρει μια παρόμοια λογική στην πολιτική, αντλώντας φυσικά από τη μεγάλη του προσωπική εμπειρία στα social media και τον τρόπο που δουλεύουν.
Από τα λίγα που ξέρουμε κι εμείς, εύκολα μπορεί κανείς να αγοράσει followers, να χειραγωγήσει τον αλγόριθμο, να κατασκευάσει αφηγήματα, επομένως, εύλογα τίθεται το ερώτημα ποιος θα ελέγχει αυτή την πλατφόρμα. Με τι εχέγγυα διαφάνειας και με ποιες εγγυήσεις ασφαλείας για τα προσωπικά δεδομένα;
Πίσω από την ιδέα του Φειδία Παναγιώτου, υπάρχει βεβαίως ένα υπαρκτό αίτημα της κοινωνίας: περισσότερη συμμετοχή και μεγαλύτερη εγγύτητα ανάμεσα στον πολίτη και την εξουσία που λαμβάνει τις αποφάσεις. Η πρόταση της Άμεσης Δημοκρατίας όμως δεν έρχεται να ενισχύσει τη λειτουργία των θεσμών, αλλά να τους παρακάμψει, αντικαθιστώντας την αντιπροσωπευτική διαδικασία με άμεσες ψηφοφορίες χωρίς μηχανισμούς φιλτραρίσματος.
Η κρίση της δημοκρατίας είναι υπαρκτή. Αλλά η θεραπεία δεν βρίσκεται στην ψηφιακή της αποδόμηση ούτε και στις «πειρατικές» λύσεις που επιδιώκουν να υποκαταστήσουν ή να σαμποτάρουν τη λειτουργία των θεσμών. Όσο δύσκολο και αν φαίνεται να θεραπευτεί αυτό το άρρωστο σύστημα, δυστυχώς δεν υπάρχουν εύκολες λύσεις. Η δημοκρατία είναι σχέση εμπιστοσύνης που χτίζεται: δύσκολα, αργά, με θεσμικές εγγυήσεις και λογοδοσία.
Το ερώτημα είναι κατά πόσο το πολιτικό σύστημα θα πάρει ποτέ το μήνυμα που στέλνουν οι πολίτες. Αν οι θεσμοί με τους ακριβοπληρωμένους λειτουργούς τους θα συνειδητοποιήσουν πού έχουν φέρει τα πράγματα και τι διακυβεύεται πια.
Η παγιωμένη νοοτροπία «ας τα φάμε όλα τώρα που μπορούμε» και ας αφήσουμε πίσω μας «καμένη γη», δημιούργησε τις ιδανικές συνθήκες για τον κάθε καιροσκόπο να πατήσει πάνω στη γενικευμένη δυσαρέσκεια και να μετατρέψει την πολιτική σε παιχνίδι ντοπαμίνης.
Ελεύθερα, 11.04.2026
