Ο Βίκτορ Όρμπαν της Ουγγαρίας χρησιμοποίησε σχεδόν κάθε διαθέσιμο μέσο για να παρατείνει τη 16ετή παραμονή του στην εξουσία. Τελικά, ούτε η υποστήριξη του αντιπροέδρου των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς, ούτε η ελεγχόμενη μηχανή των μέσων ενημέρωσης στάθηκαν αρκετά για να σώσουν τον άνθρωπο που παραδέχεται ότι έπαιζε το ρόλο του “ποντικιού” απέναντι στο “λιοντάρι” του Βλαντίμιρ Πούτιν. Αν και το εκλογικό αποτέλεσμα αποτελεί περισσότερο μια στροφή της χώρας προς τη Δύση, παρά μια ριζικά νέα πορεία, είναι μια προειδοποίηση για το “fan club” του MAGA (σσ. το σλόγκαν “Make America Great Again” των οπαδών του Ντόναλντ Τραμπ) στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ιδανικά, θα βοηθήσει την ΕΕ να γίνει πιο αξιόπιστη και ανταγωνιστική.
Η ήττα του Όρμπαν δείχνει ότι η άνοδος της “ανελεύθερης δημοκρατίας” δεν είναι αναπόφευκτη. Οι πανηγυρισμοί κατά μήκος του Δούναβη και η συμμετοχή-ρεκόρ των ψηφοφόρων μαρτυρούν μια αποσύνδεση μεταξύ της Ουγγαρίας που ισχυριζόταν ότι υπερασπιζόταν ο ίδιος και της εμπειρίας που βίωνε ο λαός.
Το ηττημένο κόμμα είχε εξάρει τις αυξήσεις των μισθών στον δημόσιο τομέα και τα λαμπερά εργοστάσια της χώρας, όπως αυτό που κατασκευάστηκε από μια κινεζική εταιρεία μπαταριών. Οι ψηφοφόροι, ωστόσο, ένιωθαν καταβεβλημένοι από την αδύναμη ανάπτυξη, τον πληθωρισμό μετά την πανδημία και τους χαμηλούς μισθούς. Η ευνοιοκρατία του δικτύου των συνεργατών του Όρμπαν – και η σπατάλη χρημάτων των φορολογουμένων και των κονδυλίων της ΕΕ σε προσωπικά του έργα στην γενέτειρά του – δημιούργησαν μια εικόνα διαφθοράς και οδήγησαν τις Βρυξέλλες να παρακρατήσουν δισεκατομμύρια ευρώ σε ενισχύσεις.
Η ενθουσιώδης αντίδραση των αγορών συναλλάγματος και των μετοχών της Ουγγαρίας, σε μια εποχή που ο πόλεμος στον Κόλπο συμπιέζει τις τιμές των περιουσιακών στοιχείων, δείχνει ότι ο “Ορμπανισμός” σαφώς δεν λειτουργούσε προς όφελος των επιχειρήσεων. Βοηθά, επίσης, το γεγονός ότι η υπερπλειοψηφία του νέου πρωθυπουργού Πέτερ Μαγιάρ θα του δώσει τη δύναμη να αλλάξει τα πράγματα.
Και η προσέγγιση με τις Βρυξέλλες μπορεί να είναι ο πρώτος εύκολος στόχος. Οι Ούγγροι έχουν χάσει την εμπιστοσύνη τους στον Όρμπαν και επιθυμούν μια διαφορετική προσέγγιση στις σχέσεις με την ΕΕ, αντί για τις τετριμμένες επιθέσεις εναντίον του αγαπημένου αποδιοπομπαίου τράγου των λαϊκιστών. Εάν ο Μάγιαρ άρει το βέτο της Ουγγαρίας στο δάνειο ύψους 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία και στις κυρώσεις κατά της Ρωσίας, αυτό θα αποτελέσει ένα βήμα προς την αποδέσμευση των 17 δισ. ευρώ από τα ευρωπαϊκά κονδύλια που προορίζονται για τη χώρα. Τα πρώτα μηνύματα είναι ήδη θετικά.
Φυσικά, θα ήταν ανόητο να περιμένουμε θαύματα από τον Μαγιάρ, έμπειρο πολιτικό παίκτη και λιγότερο ριζοσπάστη προοδευτικό. Έχει υιοθετήσει μια προσεκτικά εποικοδομητική στάση απέναντι στην Ουκρανία, υποστηρίζοντας το δικαίωμά της στην αυτοάμυνα, ενώ αποκλείει την αποστολή ουγγρικών όπλων ή στρατευμάτων.
Η πιο πιεστική πρόκληση για τον ίδιο είναι το δημοσιονομικό έλλειμμα της χώρας, που ξεπερνά το 5%. Θα χρειαστούν σκληρές αποφάσεις “εντός εβδομάδων”, σύμφωνα με το Bloomberg Economics. Και παρά την φιλοδοξία του Μαγιάρ να αποδομήσει τον Ορμπανισμό “τούβλο-τούβλο”, η επιρροή του ανατραπέντος ηγέτη δεν θα εξαφανιστεί εν μια νυκτί – ούτε και αυτή του Πούτιν. Η Ουγγαρία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη Ρωσία για την ενέργεια, και ο Γκρεγκουάρ Ρος του Chatham House λέει ότι θα χρειαστούν χρόνια επενδύσεων σε εναλλακτικές λύσεις για να αλλάξει αυτό.
Και όμως, η απομάκρυνση ενός μόνιμου ταραχοποιού και κατόχου δικαιώματος βέτο από το ανώτατο όργανο της ΕΕ θα τη βοηθήσει να ακολουθήσει μια πιο αξιόπιστη γεωπολιτική πορεία ανάμεσα στον φιλικό προς τη Μόσχα Λευκό Οίκο του Ντόναλντ Τραμπ και τον βιομηχανικό γίγαντα της Κίνας. Οι διπλωμάτες των Βρυξελλών θα αναμένουν περισσότερη στήριξη, έστω και πιο διακριτικά, προς το Κίεβο, αφού επί σειρά ετών θεωρούσαν τον Όρμπαν ως τον “Δούρειο Ίππο” του Πούτιν.
Υπάρχει επίσης ελπίδα για ένα “ξεκαθάρισμα” στη Βουδαπέστη όσον αφορά στο κράτος δικαίου. Ο Μαγιάρ υπόσχεται να καταπολεμήσει τη διαφθορά και να αποκαταστήσει την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης, συμπεριλαμβανομένης της ένταξης στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να τον στηρίξει κατά την αξιολόγηση των “ορόσημων” του κράτους δικαίου, σε αντάλλαγμα για την πρόσβαση στα χρήματα των Βρυξελλών.
Και χωρίς να υποκύψουμε σε ευσεβείς πόθους ή στη “θεωρία του ντόμινο” σχετικά με τους ομοϊδεάτες του MAGA στη Γηραιά Ήπειρο, η πτώση του Όρμπαν θα δώσει περαιτέρω ώθηση στους πολιτικούς που πολεμούν το δίκτυο των φίλων και μιμητών του Τραμπ. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ γίνεται όλο και πιο αντιδημοφιλής λόγω της αλαζονικής, εκφοβιστικής του στάσης απέναντι στην Ευρώπη, καθώς και του απερίσκεπτου και οικονομικά καταστροφικού πολέμου που επέλεξε να διεξάγει στον Κόλπο. Η παράδοση των κλειδιών της εξουσίας σε επίδοξους αυταρχικούς ηγέτες αρχίζει να φαίνεται εξαιρετικά απερίσκεπτη, υπό το φως των στρατιωτικών και εμπορικών περιπετειών της Ουάσιγκτον.
Οι υπερασπιστές της φιλελεύθερης δημοκρατίας πρέπει τώρα να διατηρήσουν τη δυναμική αυτή αλλά και να τη στρέψουν αλλού. Η Βουλγαρία οδεύει προς τις όγδοες κοινοβουλευτικές εκλογές της μέσα σε πέντε χρόνια. Η Γαλλία προετοιμάζεται για το τελευταίο έτος της προεδρίας του Εμανουέλ Μακρόν, πριν από εκλογές που ενδέχεται να φέρουν την ακροδεξιά στην εξουσία.
Η Ουγγαρία είναι σχετικά μικρή σε πληθυσμό και ΑΕΠ, αλλά η γεωπολιτική της σημασία εξακολουθεί να έχει αντίκτυπο 70 χρόνια μετά την εξέγερση του 1956 και τη συντριβή της από τα τανκς της Σοβιετικής Ένωσης. Αν και είναι πολύ νωρίς για να μιλήσουμε για οριστικό σημείο καμπής, αποτελεί μια ευκαιρία που η Ευρώπη απλά δεν μπορεί να αφήσει να πάει χαμένη.
BloombergOpinion
Εγγραφή στο Newsletter
