Σοβαρό κίνδυνο διατρέχει το χαλλούμι ΠΟΠ αν η Κύπρος παρεκκλίνει από τις ευρωπαϊκές οδηγίες. Η υπουργός Γεωργίας, Μαρία Παναγιώτου, προειδοποιεί για αποκλεισμό από την Ενιαία Αγορά, εάν η Κύπρος τερματίσει μονομερώς τις θανατώσεις ζώων με αφθώδη πυρετό. Μιλώντας στην κοινοβουλευτική επιτροπή Γεωργίας, ήταν ξεκάθαρη πως οιαδήποτε κίνηση χωρίς τη συναίνεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θα ισοδυναμεί με οικονομική αυτοκτονία.
«Μια μονομερής απόφαση θα έχει ως συνέπεια τον αποκλεισμό της Κύπρου από την Ενιαία Αγορά», προειδοποίησε η Υπουργός. Οι επιπτώσεις δεν θα περιοριστούν μόνο στα γαλακτοκομικά, αλλά θα επεκταθούν στις μετακινήσεις ανθρώπων, επιβατών, ακόμη και στον τουρισμό, θυμίζοντας τις σκοτεινές μέρες των καθολικών lockdowns.
Η ραγδαία εξάπλωση του αφθώδους πυρετού σε 38 μονάδες στην επαρχία Λάρνακας έχει φέρει την κυβέρνηση ενώπιον ενός αμείλικτου διλήμματος: Τη συνέχιση των επώδυνων μαζικών θανατώσεων ζώων ή τον μονομερή τερματισμό τους, που, όμως, θα σήμαινε την άμεση έξοδο της Κύπρου από την Ενιαία Αγορά της ΕΕ.
Από τις επαφές που είχε η υπουργός Γεωργίας με τον αρμόδιο Ευρωπαίο Επίτροπο προκύπτει ότι σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα μπορούσαν να επιβληθούν περιορισμοί όχι μόνο στο εμπόριο αλλά και σε άλλους τομείς. «Θα επιβληθούν περιορισμοί σε μετακινήσεις προϊόντων, ανθρώπων, επιβατών και στον τουρισμό», ανέφερε, συμπληρώνοντας ότι δεν έγινε αναφορά σε συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων όπως κτηνοτροφικά αλλά γενικότερα στο εμπόριο.
Η κ. Παναγιώτου επανέλαβε ότι η κυβέρνηση συνεχίζει τις προσπάθειες σε πολιτικό και τεχνοκρατικό επίπεδο για να εξασφαλίσει ευελιξία από τις Βρυξέλλες, με στόχο τον τερματισμό των μαζικών θανατώσεων ζώων χωρίς κλινικά συμπτώματα.
Σημειώνεται ότι η Κύπρος αναμένει με κομμένη την ανάσα την απάντηση της Κομισιόν, μετά από αίτημα που θα υποβάλει ο Νίκος Χριστοδουλίδης στην Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν να δοθεί παρέκκλιση στη χώρα μας.
Επομένως, το διακύβευμα για το χαλλούμι είναι τεράστιο. Στη ζώνη των 10 χιλιομέτρων βρίσκεται ήδη το 35% του πληθυσμού των αγελάδων.
Αγροτικές οργανώσεις και βουλευτές πιέζουν για αξιοποίηση του καθεστώτος ΠΟΠ ως επιχείρημα ανωτέρας βίας. Ο γενικός γραμματέας της ΕΚΑ, Πανίκος Χάμπας, τόνισε πως «τα ζώα που παράγουν το χαλλούμι είναι ιδιαίτερα», ζητώντας την αναστολή των θανατώσεων και την πλήρη στροφή στον εμβολιασμό. Ωστόσο, ο Κανονισμός 2020/687 προβλέπει πως εμβολιασμός χωρίς θανάτωση απαιτεί ειδική παρέκκλιση, διαφορετικά τα προϊόντα της χώρας θεωρούνται μολυσμένα για τη διεθνή αγορά.
Το μεγάλο στοίχημα που καλούνται να κερδίσουν όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς είναι να παραμείνει ο ιός του αφθώδους πυρετού στα όρια των 10 χιλιομέτρων από Ορόκλινη, Λιβάδια, Αραδίππου, Τρούλλους και Δρομολαξιά. Προς το σκοπό αυτό στις πιο πάνω κτηνοτροφικές περιοχές έχουν στηθεί 99 τροχόλουτρα και 27 αυτοματοποιημένα συστήματα απολύμανσης. Επιπλέον, 500 λειτουργοί από 16 διαφορετικές Υπηρεσίες βρίσκονται στο πόδι επί 24ώρου βάσεως. Ήδη, έχουν χορηγηθεί 238.000 δόσεις εμβολίων, με προτεραιότητα στις ζώνες υψηλού κινδύνου.
Πίσω από τους αριθμούς, κρύβονται ανθρώπινες τραγωδίες. Κτηνοτρόφοι που είδαν 2.000 ζώα τους να οδηγούνται στη σφαγή μέσα σε μια μέρα, μιλούν για πλήρη οικονομική καταστροφή. «Είχα εισοδήματα €100.000 τον μήνα και τώρα είμαι στο μηδέν», δήλωσε συντετριμμένος παραγωγός στη Βουλή.
Η κυβέρνηση υπόσχεται εξατομικευμένες αποζημιώσεις και σχέδιο ανασύστασης του ζωικού κεφαλαίου από χώρες ελεύθερες νόσου, όμως για τους κτηνοτρόφους ο χρόνος μετρά αντίστροφα.
Η αντιπολίτευση κάνει λόγο για απαράδεκτη διαχείριση και καθυστέρηση στη λήψη μέτρων μετά τον εντοπισμό των πρώτων κρουσμάτων στα κατεχόμενα τον περασμένο Δεκέμβριο. Βουλευτές όλων των κομμάτων ζητούν τον άμεσο τερματισμό των θανατώσεων σε εμβολιασμένες μονάδες, υποστηρίζοντας ότι η ευρωπαϊκή νομοθεσία επιτρέπει εναλλακτικές λύσεις μετά από σωστή εκτίμηση κινδύνου.
To σχέδιο αναχαίτισης
Μετά τον εντοπισμό κρουσμάτων, αρχικά στις κατεχόμενες περιοχές και ακολούθως σε μονάδες των ελεύθερων περιοχών, οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες έχουν επιδοθεί σε έναν αγώνα δρόμου για τη διάσωση του ζωικού κεφαλαίου. Μόλις γνωστοποιήθηκαν οι πληροφορίες για κρούσματα στο κατεχόμενο Λάπαθος, οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες κάλεσαν την ομάδα εμπειρογνωμόνων της ΕΕ (EUVET Team), η οποία διενήργησε αυτοψίες.
Περαιτέρω, επιστρατεύτηκαν το Τελωνείο, η Αστυνομία και οι βρετανικές βάσεις για εξονυχιστικούς ελέγχους στα σημεία διέλευσης, ενώ τοποθετήθηκαν ειδικοί απολυμαντικοί τάπητες μεγάλου εύρους.
Σημειώνεται ότι τον Ιανουάριο του 2026, μετά από 130 αρνητικούς ελέγχους σε ακτίνα 3χλμ. από την πράσινη γραμμή, τα μέτρα στα οδοφράγματα είχαν προσωρινά αρθεί, κατόπιν επιστημονικής αξιολόγησης κινδύνου.
Μετά τις 20 Φεβρουαρίου, η επαρχία Λάρνακας βρίσκεται στο επίκεντρο των περιορισμών. Έχουν εγκατασταθεί εικοσιτετράωρα σημεία ελέγχου και απολύμανσης στις ζώνες προστασίας και επιτήρησης και συγκεκριμένα στις κτηνοτροφικές μονάδες περιοχής Αραδίππου, Λιβαδιών, Κελλιών, Τρούλλων, Ορόκλινης. Επιπρόσθετα, έχουν τοποθετηθεί σημεία ελέγχου και απολύμανσης στις περιοχές Αλεθρικού, Κλαυδιών, Αγγλισίδων, Κοφίνου, Καλού Χωριού Λάρνακας, Αθηένου, Αβδελλερού, Τερσεφάνου και Δρομολαξιάς. Στις περιοχές αυτές η είσοδος επιτρέπεται μόνο με ειδική άδεια, ενώ οι μετακινήσεις ζώων και ζωοτροφών έχουν απαγορευτεί παγκύπρια, εκτός και αν υπάρχει έγκριση για μεταφορά σε σφαγεία υπό αυστηρά πρωτόκολλα.
