Τη συνάντησα στο σπίτι τους στη Λευκωσία, λίγες μέρες μετά την κηδεία. Στο τραπέζι του σαλονιού η φωτογραφία του Γιώργου Βασιλείου και δίπλα ένα άσπρο αναμμένο κερί. Μας υποδέχτηκε με την ευγένεια που χαρακτηρίζει την Ανδρούλα Βασιλείου, με εμφανή, όμως, τα σημάδια του πένθους και της απώλειας. Της ζήτησα να σκιαγραφήσει τα 59 χρόνια συντροφικότητάς τους.
Ξεκίνησε από την γνωριμία τους, το γάμο, την οικογένεια, τη νομική, το ΚΕΜΑ. Στάθηκε στο Courchevel στη Γαλλία όπου μπήκε η πολιτική στη ζωή τους. Μίλησε για τις χαρές και τις λύπες, τις νίκες και τις απογοητεύσεις. Μια ζωή όπως είπε που ήταν σαν κινηματογραφική ταινία, καθόλου συμβατική. Με συγκίνηση τόνισε πως νιώθει πάρα πολύ τυχερή που παντρεύτηκε και μοιράστηκε τη ζωή της με αυτό τον Άνθρωπο. Κι όταν κλείνοντας την ρώτησα ποιος στίχος εκφράζει την πορεία τους, απάντησε με τους στίχους του μεγάλου Αλεξανδρινού ποιητή Κωνσταντίνου Καβάφη «Μακρύς ο δρόμος για την Ιθάκη», τονίζοντας πως «η Ιθάκη για τον Γιώργο ήταν το Κυπριακό».
–Η Ανδρούλα Βασίλειου θυμάται τη ζωή της με τον Γιώργο, τι έρχεται στο μυαλό σας; H ζωή μας ήταν σαν κινηματογραφική ταινία. Δεν μπορούσε να ήταν πιο πλήρης και ποικιλόμορφη. Κατ’ αρχή το πως γνωριστήκαμε.
–Πώς γνωριστήκατε; Εγώ είχα μια σχετική φοβία απέναντι στους άντρες. Ο αυστηρός τρόπος που μας μεγάλωσαν οι γονείς με έκαναν να κρατώ μια απόσταση από τα νέα παιδιά που με φλέρταραν. Αυτή την αμηχανία δεν την ένιωσα με το Γιώργο από την πρώτη στιγμή που τον είδα. Ήμουν 23 χρονών, είχα τελειώσει τις σπουδές νομικής και γύρισα Κύπρο για διακοπές. Βρήκα μια μέρα τον Γιώργο με τον πατέρα μου στη βεράντα του σπιτιού μας. Εντυπωσιάστηκα από την προσωπικότητά του. Ένιωσα άνετα μαζί του και όταν με ρώτησε αν ήθελα να ξαναβρεθούμε απάντησα θετικά. Ερχόταν στο Λονδίνο που έκανα το μεταπτυχιακό μου και βλεπόμασταν. Γύρισα Κύπρο τον Αύγουστο του ’66 και αποφασίσαμε να παντρευτούμε τον Οκτώβριο. Ζήσαμε ενάμισι χρόνο στη Λεμεσό. Εκεί έκανα την εξάσκηση μου στο δικηγορικό γραφείο Κακογιάννη και ο Γιώργος δούλευε στους Ιωάννου και Παρασκευαΐδη στη Λευκωσία. Όταν η κόρη μας Φωφώ έγινε 3 μηνών ήλθαμε Λευκωσία. Προσπάθησα να βρω δουλειά σε μεγάλα δικηγορικά γραφεία, αλλά ποιος θα δεχόταν μια άγνωστη νέα γυναίκα την εποχή εκείνη; Ο Γιώργος ήταν εκείνος που με ενεθάρρυνε να ανοίξω το δικό μου δικηγορικό γραφείο.
–«Η Ανδρούλα και εγώ» που έμεινε ιστορικό ξεκίνησε από την αρχή της ζωής σας; Ναι, είμαστε ο ένας δίπλα από τον άλλο, υπήρχε η άμεση πνευματική συνεννόηση, δεν ήταν απλά έρωτας που θα ξεθώριαζε με το χρόνο. Ήταν μια διαφορετική σχέση. Για παράδειγμα όταν ερχόταν από τα ταξίδια του την εποχή του ΚΕΜΑ, θα πηγαίναμε πάντα οι δυο μας να φάμε κάπου, να μου πει τα νέα του, να του πω τα δικά μου, να μου δώσει την συμβουλή του, να του δώσω εγώ τη δική μου. Έτσι ήταν η ζωή μας. Μετά από χρόνια φίλοι μας γελούσαν που εξακολουθούσαμε να βγαίνουμε για δείπνο τετ α τετ….
–Δεν είχατε διαφωνίες; Σε όλα τα ζευγάρια υπάρχουν διαφωνίες αλλά συζητούσαμε, δεν τσακωνόμαστε.
–Ποιου η άποψη κυριαρχούσε; Ανάλογα με το θέμα. Ο Γιώργος σεβόταν την ελευθερία και τη γνώμη της γυναίκας. Με στήριξε στη ζωή και τον στήριξα.
–Δεν σας προβλημάτισαν τα 12 χρόνια διαφορά ηλικίας; Όχι, διότι είχε τόσο σύγχρονες ιδέες και τρόπους και το μυαλό του έβλεπε τόσο μακριά που δεν κοίταζα την ηλικία του. Όταν όμως ίδρυσε το ΚΕΜΑ, εκείνη η εποχή ήταν τρομερά δύσκολη για μένα. Άρχισε να αλωνίζει τη Μέση Ανατολή, να ιδρύει γραφεία, να προσλαμβάνει προσωπικό και είχαμε μόνιμα μια έτοιμη βαλίτσα. Εγώ μόνη μεγάλωνα τα παιδιά.
–Δεν αντιδρούσατε; Βέβαια, αλλά έβλεπα το ζήλο του για να κάνει κάτι δικό του που ήταν κρίμα να του το στερήσω. Με τα χρόνια δημιούργησε πολλά στελέχη στο ΚΕΜΑ που ο καθένας ήταν υπεύθυνος για μια χώρα: Σαουδική Αραβία, Κουβέιτ, Βηρυτό, Μπαχρέιν, Εμιράτα, Τεχεράνη, Αίγυπτο κλπ και πήγαινε για να επιβλέψει, να κάνει τις σημαντικές επαφές με πελάτες και όχι για να ασχοληθεί με τα καθημερινά του γραφείου και της έρευνας.
–Εσείς δουλεύατε ως δικηγόρος; Ναι, είχα δημιουργήσει την πελατεία μου και ταυτόχρονα με προσέλαβαν στην τράπεζα Chartered ως εσωτερικό νομικό σύμβουλο. Όταν η Chartered πουλήθηκε στην Τράπεζα Κύπρου μεταπήδησα στην Τράπεζα Κύπρου. Με την εκλογή του Γιώργου στη Προεδρία θυσιάστηκε και η καριέρα μου ως δικηγόρος γιατί δε το θεωρούσα σωστό η σύζυγος του Προέδρου να δικηγορεί. Είμαστε ένας μικρός τόπος και η σύγκρουση συμφερόντων θα ήταν αναπόφευκτη.
–Η πολιτική πώς προέκυψε στη ζωή σας; Η διέξοδος μας εκείνα τα χρόνια με το ΚΕΜΑ ήταν κάποια ταξίδια που πηγαίναμε μόνοι, που ξαναβρισκόμασταν. Του άρεσε πάντα να συνδυάζει τα ταξίδια με καλά εστιατόρια, όπερες κλπ. Σε ένα ταξίδι μας για σκι στο Courchevel στη Γαλλία μου εκμυστηρεύτηκε ότι από καιρό τον προβλημάτιζε το μέλλον της Κύπρου. Έβλεπε ότι δεν πηγαίναμε καλά, ότι η ηγεσία μας δεν έπαιρνε αποφάσεις και το Κυπριακό παρέμενε στάσιμο. Έπρεπε να βρεθεί κάποιος να αναλάβει τα ηνία για να πάει ο τόπος μπροστά. Έτσι άρχισε να σκέφτεται να κατεβεί ο ίδιος ως υποψήφιος στις προεδρικές. Ο κόσμος το γνώριζε ως ένα καλό οικονομολόγο. Είχε δικό του πρόγραμμα στο ΡΙΚ για οικονομικά θέματα και για την Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα.
–Εσείς πώς είδατε αυτή την ιδέα; Στο Courchevel ρώτησε τη γνώμη μου και του απάντησα ότι με προβλημάτιζε πολύ το θέμα των επιπτώσεων που θα είχε μια πιθανή εκλογή του στην ιδιωτική μας ζωή και στα παιδιά μας. Μου είπε ότι δεν ήταν σωστό να σκεφτόμαστε τον εαυτό μας και όχι τον τόπο. Του απάντησα ότι αν το ήθελε πολύ θα τον στήριζα. Όταν επιστρέψαμε στην Κύπρο δημιούργησε την Κίνηση Βασιλείου, ένα υπερκομματικό κίνημα από όλη την Κύπρο που τον στήριζε. Κατέβηκε ως ανεξάρτητος υποψήφιος και μετά από δυο μήνες τον στήριξε το ΑΚΕΛ και ακολούθησε το κόμμα των Φιλελευθέρων. Τα υπόλοιπα τα ξέρουμε.
–Πώς ζήσατε τα πέντε χρόνια προεδρίας; Τότε χάσαμε εντελώς την ιδιωτική μας ζωή. Το προεδρικό στο Τρόοδος ήταν το καταφύγιο μας. Πηγαίναμε μόνοι, περπατούσαμε στο δάσος, συζητούσαμε, και πού και που έφερνε συνεργάτες του για να συζητήσουν άνετα διάφορα θέματα. Πολλές φορές τα καλοκαίρια κάναμε και διάφορες απροειδοποίητες επισκέψεις σε χωριά, κάτι που ενθουσίαζε τους κατοίκους. Δεν μπορούσαν να το πιστέψουν. Κάπου – κάπου το συνόδευα σε ταξίδια και κλέβαμε 1-2 μέρες για να πάμε κάπου μόνοι μας. Ένα καλοκαίρι πήγαμε στο Μέλανα Δρυμό στη Γερμανία, ήθελε να ξεκουραστεί και να συγκεντρώσει τις σκέψεις του προτού ξεκινήσει τις διαπραγματεύσεις με τον Ραούφ Ντενκτάς. Ο Χανς-Ντίτριχ Γκένσερ, Υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας που είχε συμπαθήσει το Γιώργο, έστειλε ένα ελικόπτερο για να μας πάρει εκεί που βρισκόταν, στη Βίλα των Αετών πάνω από το Σάλτσμπουργκ, εκεί όπου πήγαινε ο Χίλτερ με τους συνεργάτες του και μετά συνήθιζαν να πηγαίνουν μέλη της Γερμανικής Κυβέρνησης. Περάσαμε την ημέρα μαζί τους και συζήτησαν το πώς μπορούσε η Γερμανική κυβέρνηση να μας βοηθήσει. Σιγά – σιγά άρχισε να συνδέεται με όλα τα μεγάλα κεφάλια της Ευρώπης και απόκτησε σημαντικούς φίλους που τον στήριξαν και μετά κατά τις Διαπραγματεύσεις για την ΕΕ.
–Δημιούργησε ιδιαίτερη σχέση και με την Μάργκαρετ Θάτσερ; Ναι. Η Θάτσερ ήταν έξω φρενών με τον Σπύρο Κυπριανού και δεν ήθελε να δει Πρόεδρο της Κύπρου. Τελικά υπέκυψε και δέχτηκε να βρεθούν, ήταν τέτοια η σχέση που δημιουργήθηκε που και μετά που έχασε τις εκλογές του τηλεφωνούσε να βρεθούν για φαγητό στο Λονδίνο και να τα λένε. Τόσο τον εκτίμησε.
–Σας ενδιέφερε η πολιτική ή μπήκατε σε ένα ρόλο που δεν είχατε επιλέξει; Ακριβώς. Η πιο δύσκολη εμπειρία ήταν στη Νέα Υόρκη που κάναμε πάνω από ένα μήνα. Ήμουν κλεισμένη σε ένα διαμέρισμα του ξενοδοχείου. Προσπάθησα μια δύο φορές να βγω έξω αλλά είχα ένα μπουλούκι της μυστικής αστυνομίας να με ακολουθεί. Έτσι αποφάσισα να μένω στο ξενοδοχείο. Κατά το βραδάκι καλούσε ο Γιώργος όλους τους αρχηγούς των κομμάτων για να κάνουν την καθημερινή τους σύσκεψη και εγώ καθόμουν σε μια γωνιά και παρακολουθούσα σιωπηλή. Εκείνο που με πληγώνει είναι ότι μόνο ο Χριστόφιας, ο Κληρίδης και ο Παπαπέτρου τον στήριζαν. Ο Κληρίδης ήταν τόσο ενθουσιώδης για τη Δέσμη Ιδεών Γκάλι που έπεσα από τα σύννεφα όταν ήλθαμε πίσω και σε ένα μήνα άλλαξε ρότα. Τον είχε μεταπείσει ο Σπύρος Κυπριανού με την υπόσχεση να τον υποστηρίξει στις προεδρικές εκλογές και ο Κληρίδης να υποστηρίξει τον Σπύρο την επόμενη πενταετία. Ήταν κάτι που κανείς δεν περίμενε.
–Θυμάστε τη νύχτα που χάθηκαν οι εκλογές στο ΚΕΜΑ; Εμείς δεν βγήκαμε από το δωμάτιο μας. Με το που άρχισε η ροή των αποτελεσμάτων αμέσως κατάλαβε ο Γιώργος ότι χάσαμε. Ήταν μια φρικτή νύχτα. Προσπαθούσε ο ένας να στηρίξει τον άλλο, αλλά επικρατούσε βουβαμάρα, έτρεχαν τα δάκρυα μας και διερωτόμασταν «γιατί».
–Γιατί χάσατε την προεδρία; Όχι καθόλου, γιατί χάθηκε η λύση του Κυπριακού. Ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών όταν είχαν τελειώσει τις διαπραγματεύσεις στη Νέα Υόρκη είπε ξεκάθαρα στο Ραούφ Ντενκτάς ότι μέχρι το Μάρτιο ήθελε να του απαντήσει αν δέχεται ή όχι τις ιδέες Γκάλι, διότι όπως του τόνισε αν δεν δεχόταν το Συμβούλιο Ασφαλείας θα έβγαζε ψήφισμα που θα καταδίκαζε την Τουρκία. Αυτά είναι που πίκραναν τον Γιώργο. Βρήκε όμως νέα πνοή όταν ανέλαβε τις διαπραγματεύσεις για την ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
–Πώς πήρε την απόφαση να δεχτεί την πρόταση του Γλαύκου Κληρίδη; Ήξερε τα της Ευρωπαϊκής Ένωσης πολύ καλά και επειδή προηγήθηκε η προεδρία του και τον γνώριζαν όλοι του συμπεριφέρονταν με εκτίμηση και σεβασμό. Πήρα πολλά μηνύματα αυτές τις μέρες, από ανθρώπους που συνεργάστηκαν μαζί του είτε για την Ευρωπαϊκή Ένωση είτε για το Κυπριακό, που τον εκθειάζουν. Νιώθω τόσο περήφανη διαβάζοντας τούτα τα μηνύματα.
-Εσείς πώς βρεθήκατε στην πολιτική; Μετά που έχασε ο Γιώργος τις εκλογές ήλθαν από την ηγεσία του ΑΚΕΛ για να τον πείσουν να κάνει κόμμα. Ήμουν παρούσα. Του είπαν ότι είναι κρίμα να πάνε χαμένοι όλοι εκείνοι οι ψήφοι, πέραν της Αριστεράς που πήρε με το 45%. Έπεισαν τον καημένο το Γιώργο και ίδρυσε τους Ελεύθερους Δημοκράτες, ενώ ο Γιώργος δεν ήταν πλασμένος για κομματάρχης. Ένας – ένας όμως έφευγε, τον εγκατέλειψαν. Μπήκαμε στα κομματικά και με έπεισαν να βάλω υποψηφιότητα για τη Βουλή. Είχαμε εκλεγεί εγώ και ο Γιώργος. Αυτό δεν μου άρεσε καθόλου, ήμουν πάρα πολύ στεναχωρημένη. Ο Γιώργος παρέδωσε την έδρα του στο Γιώργο Χριστοφίδη που ήταν ο πρώτος επιλαχών και εγώ συνέχισα. Επαναδιεκδίκησα έδρα με τους Ενωμένους Δημοκράτες το 2001 και επανεκλέγηκα.
–Πώς ήταν η θητεία σας στη Βουλή; Στην πρώτη θητεία εξοικειώθηκα, ανέλαβα κάποιες επιτροπές κλπ αλλά η δεύτερη θητεία μου θεωρώ ότι ήταν πιο ουσιαστική γιατί συνέπεσε με τις ενταξιακές οπότε συμμετείχα ενεργά στην Επιτροπή Εξωτερικών και Ευρωπαϊκών Υποθέσεων ήμουνα μέλος της κοινής Επιτροπής με το Ευρωκοινοβούλιο και γενικά ήταν μια συναρπαστική και σημαντική περίοδος διότι έμαθα πολλά για την Ευρώπη. Όταν ήλθαν οι εκλογές του 2006 δεν επαναδιεκδίκησα.
–Ποιο περιστατικό θυμάστε; Στην πρώτη μου θητεία πρόεδρος της Βουλής ήταν ο Σπύρος Κυπριανού, κάναμε μια φορά την εβδομάδα συνάντηση των εκπροσώπων των κομμάτων και πήγαινα εγώ. Στο γραφείο του Σπύρου κάθισα πίσω, μου φώναξε «Ανδρούλα γιατί κάθεσαι τόσο μακριά, έλα μπροστά. Άκου να σου πω «εσένα αγαπώ σε, είναι τον άντρα σου που μισώ!». Δεν θα το ξεχάσω…
Ο διορισμός στην ΕΕ
–Μετά τη Βουλή γίνατε Επίτροπος στην ΕΕ; Στις προεδρικές που έγιναν δυο χρόνια μετά αποφασίσαμε να στηρίξουμε τον Δημήτρη Χριστόφια παρ’ όλες τις απογοητεύσεις που μας έδωσε στις προεδρικές του 1998 όταν αγνόησαν εντελώς το Γιώργο. Αν τον επέλεγαν πιστεύω ότι θα εκλεγόταν. Αποφασίσαμε να υποστηρίξουμε τον Χριστόφια διότι πιστεύαμε ότι με τον Ταλάτ ηγέτη των Τουρκοκυπρίων θα μπορούσαν να λύσουν το Κυπριακό. Τέσσερεις μέρες μετά την εκλογή του, μου τηλεφώνησε και μου πρότεινε να πάω Επίτροπος στις Βρυξέλλες. Κατά την οικογενειακή σύσκεψη που κάλεσα, τόσο ο Γιώργος όσο και τα παιδιά με πίεσαν να δεχτώ. Ρώτησα το Γιώργο αν το σκέφτηκε καλά, διότι θα ζούσε ουσιαστικά μόνος. Μου απάντησε «εσύ τόσα χρόνια με ανέχτηκες, θα το ανεχτώ κι εγώ τώρα». Με έπεισε να πάω.
–Πήγατε στα μέσα της θητείας με ένα άγνωστο για σας χαρτοφυλάκιο αυτό της Υγείας; Ναι και είχα εγκριθεί από το Ευρωκοινοβούλιο με μεγάλη πλειοψηφία. Πρέπει να πω ότι η προετοιμασία μου για τη δεύτερη θητεία με αλλαγή χαρτοφυλακίου ήταν δύσκολη διότι ήταν ετοιμοθάνατος ο πατέρας μου, πηγαινοερχόμουν για να τον βλέπω και έπρεπε να μελετώ τόμους διότι το χαρτοφυλάκιο της Επιτρόπου Παιδείας, Πολιτισμού, Πολυγλωσσίας και Νεολαίας ήταν μεγάλο και δεν μπορούσα να συγκεντρωθώ. Πήγα όμως πολύ καλά.
–Τι σας έδωσαν τα 7 χρόνια στις Βρυξέλλες; Ήταν ένα δεύτερο Πανεπιστήμιο αλλά πολύ κουραστικό. Δεν θα μπορούσα και να μου πρότειναν νέα θητεία να συνεχίσω. Συνεργάστηκα με τόσες εθνικότητες και κατάλαβα τη σημασία το μότο της ΕΕ «Ενότητα στη διαφορετικότητα». Δυστυχώς όμως τα πράγματα έχουν τώρα αλλάξει.
Το σπίτι στο Governor’s
–Ο Γιώργος Βασιλείου τα χρόνια που ήσασταν στις Βρυξέλλες περνούσε τον περισσότερο χρόνο στο σπίτι σας στο Governor’s; Ναι, ήταν το καταφύγιο του Γιώργου τα χρόνια που έλειπα.
–Πώς κτίσατε το σπίτι; Μετά το προεδρικό αποφασίσαμε να κτίσουμε ένα σπίτι έξω από τη Λευκωσία. Θυμηθήκαμε ότι με τα λεφτά του γάμου μας είχαμε αγοράσει ένα χωράφι στο Governor’s για £1700 και αποφασίσαμε να κτίσουμε εκεί. Ένα σπίτι που απολαύσαμε σε διάφορες εκφάνσεις της ζωής μας. Παντρέψαμε, βαφτίσαμε, κάναμε γενέθλια …
–Γιορτάσατε τα 50χρονα του γάμου σας. Ναι, ήταν χώρος που ζήσαμε και αγαπήσαμε. Γυρίζοντας στην Κύπρο από τις Βρυξέλλες, εκεί που έλεγα ότι είμαι ξέγνοιαστη για να ζήσουμε την ζωή μας με το Γιώργο, να πάμε τα ταξίδια μας, άρχισαν να εμφανίζονται τα πρώτα προβλήματα υγείας του, για να μην θυμηθούμε εκείνες τις βασανιστικές μέρες του 2000 που πήγαμε στο Λονδίνο για εγχείρηση όγκου στον εγκέφαλο.
-Τότε ζήσατε για πρώτη φορά την επαφή με το θάνατο; Ναι. Εφιαλτικές εκείνες οι μέρες, να βλέπεις το κρανίο του μοιρασμένο στα δυο με τις ραφές.
–Ο ίδιος πώς ήταν ως ασθενής; Το μεγάλο του βάσανο ήταν μετά από κάποιες μέρες που έπαθε έρπη ζωστήρα στον τρίδυμο αδένα και είχε φρικτούς πόνους. Δεν το είχαν καταλάβει στο νοσοκομείο και άργησαν να του δώσουν τη θεραπεία. Δεν θα ξεχάσω, τότε που ήταν στο νοσοκομείο πήγε ένας γνωστός Υπουργός του Κληρίδη και του ζήτησε να βάλει εκείνον διαπραγματευτή για την ΕΕ διότι ο Γιώργος ήταν σχολασμένος….. Ο Κληρίδης του απάντησε ότι θα έπρεπε να ντρέπεται.
–Μετά την εγχείρηση η ζωή του κύλησε ομαλά; Ναι. Στο Λονδίνο μόλις άρχισε να νιώθει καλύτερα έφερε την ιδιαιτέρα του Μαρία Διονυσίου μαζί μας και έκανε καθημερινά τηλεφωνικώς τη δουλειά του με τις Βρυξέλλες. Γι αυτό ήλθε ένας λογαριασμός τηλεφώνου στο Υπουργείο Εξωτερικών για τον οποίο δεν του είχαν πει ποτέ τίποτα ώστε να τον πληρώσει και έβγαλε ο τότε Γενικός Ελεγκτής Οδυσσέας Μιχαηλίδης μια ανακοίνωση ότι ένας τέως Πρόεδρος της Δημοκρατίας όφειλε στο Υπουργείο Εξωτερικών και δεν πλήρωνε. Έπεσε κεραμίδα στο Γιώργο, διερωτήθηκε τι να ήταν. Ο Γιαννάκης Κασουλίδης του απάντησε ότι ξέχασε να του πει ότι είχε ένα λογαριασμό που εκκρεμούσε. Τα τηλεφωνήματα που έκανε στις Βρυξέλλες για την ένταξή μας τα πλήρωσε. Αυτός ήταν ο Γιώργος Βασιλείου. Είχε ένα μεγάλο μειονέκτημα, ως χαρακτήρας. Ήταν ο ίδιος τόσο καλός, τόσο ανοικτή καρδιά που έδινε απλόχερα και δεν μπορούσε να φανταστεί ότι ο άλλος θα μπορούσε να του κάνει κακό. Πολλοί τον κτύπησαν πισώπλατα και τον πίκραναν.
–Όταν πικραινόταν πώς αντιδρούσε; Ψύχραιμα, αλλά ξέρω ότι μέσα του είχε μεγάλη στενοχώρια. Δεν μπορούσε να χωνέψει την προδοσία και την αχαριστία. Και πάνω από όλα το ότι προδόθηκε η Κύπρος. Τα τελευταία χρόνια ενώ το μυαλό του ήταν ξυράφι είχε κινητικά προβλήματα. Πριν χρόνια έκανε μια εγχείρηση μηνίσκο στο γόνατο και του είπε ο γιατρός ότι έπρεπε να αλλάξει γόνατο. Ξεκίνησε τις διαπραγματεύσεις και το ανέβαλλε συνεχώς μέχρι που δεν μπορούσε πλέον λόγω ηλικίας να εγχειριστεί. Μετά έπαθε Parkinson και ένα – ένα άρχισε να επηρεάζεται όλο το νευρικό σύστημα.
–Αγωνιζόταν και αντιστεκόταν; Ναι, μέχρι την τελευταία του πνοή. Μπήκαμε στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας τα Φώτα και οι γιατροί μας είπαν ότι ήταν πολύ κρίσιμα, του έδιναν ώρες. Οι ώρες έγιναν δέκα μέρες και τον βλέπαμε να προσπαθεί.
–Μιλούσε για το θάνατο; Όχι, μας έλεγε ότι θα πεθάνει 120 χρονών. Μια μέρα μόνο είπε σε κάποιο «κουράστηκα πλέον, θα φύγω»! Στο τέλος που δεν μιλούσε καν του είπα «Γιώργο μου ξέρεις ότι έχει 57 χρόνια που είμαστε μαζί;» Ξαφνικά έλαμψαν τα μάτια του και μου απάντησε «όχι 58 χρόνια» μετά μας είπε η κόρη μου ότι και οι δύο είχαμε λάθος. Ήταν 59 χρόνια.
–Πώς αποχωρίζεσαι τον σύντροφο ζωής μετά από 59 χρόνια; Είναι δύσκολο. Νομίζω το γεγονός ότι για δυο χρόνια ήταν στο κέντρο αποκατάστασης Aurora και εγώ μόνη στο σπίτι μας, με βοήθησε κάπως, αλλά είναι δύσκολο.
–Πώς ζήσατε την κηδεία; Από τη μια ένιωσα μεγάλη περηφάνια και συγκίνηση, αλλά ήταν πολύ ψυχοφθόρα.
–Στο κοιμητήριο … ήταν όπως τη Μεγάλη Παρασκευή, ο ουρανός περίμενε την ταφή και αμέσως μετά άρχισαν βροντές, αστραπές και απίστευτες βροχές. Έκλαιγε κι η φύση.
Οι πυροβολισμοί … ήταν συνταρακτικό.
–Ποιος στίχος εκφράζει την πορεία σας; Οι στίχοι του μεγάλου μας Αλεξανδρινού ποιητή Κωνσταντίνου Καβάφη «Μακρύς ο δρόμος για την Ιθάκη». Η Ιθάκη για τον Γιώργο ήταν το Κυπριακό. Ζήσαμε μια ζωή που δεν ήταν συμβατική και νιώθω πάρα πολύ τυχερή που παντρεύτηκα και μοιράστηκα τη ζωή μου με αυτό τον Άνθρωπο.
