Το Ευρωκοινοβούλιο αποφάσισε χθες κατά πλειοψηφία να παραπέμψει τη συμφωνία ΕΕ – Mercosur ενώπιον του Δικαστηρίου για να αξιολογήσει κατά πόσο συνάδει με τις συνθήκες της ΕΕ. Αυτό ωστόσο δεν σημαίνει ότι το εμπορικό κομμάτι της συμφωνίας δεν θα εφαρμοστεί μέχρι την απόφαση του Δικαστηρίου. Η μπάλα ουσιαστικά επιστρέφει στην Κομισιόν που μπορεί να αποφασίσει ότι προχωρεί με την έναρξη της συμφωνίας, μέχρι την αξιολόγησή της από το Δικαστήριο. Η απόφαση χθες του Ευρωκοινοβουλίου δεν αφορούσε την ουσία της συμφωνίας και κατά πόσο το Ευρωκοινοβούλιο την εγκρίνει ή τι αλλαγές προτείνει, αλλά αφορούσε την πρόταση για παραπομπή της συμφωνίας στο Δικαστήριο.
Γι’ αυτό και από μέρους αρκετών ευρωβουλευτών εκφράζεται η θέση ότι αυτή η εξέλιξη επί της ουσίας αφαιρεί και το περιθώριο διαπραγμάτευσης του Ευρωκοινοβουλίου με την Κομισιόν για πτυχές της συμφωνίας.
Το αποτέλεσμα της χθεσινής ψηφοφορίας ήταν 334 ψήφοι υπέρ, 324 κατά και 11 αποχές.
Με το αποτέλεσμα αυτό οι ευρωβουλευτές ενέκριναν ψήφισμα με το οποίο ζητούν να γνωμοδοτήσει το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) επί της συμφωνίας με τις χώρες της Νοτίου Αμερικής. Ξεχωριστό ψήφισμα, με το οποίο ζητείται επίσης νομική αξιολόγηση, απορρίφθηκε με 225 ψήφους υπέρ, 402 κατά και 13 αποχές.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση του Ευρωκοινοβουλίου, η νομική βάση της συμφωνίας εταιρικής σχέσης ΕΕ – Mercosur και η ενδιάμεση εμπορική συμφωνία θα επανεξεταστούν τώρα από το ΔΕΕ. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα συνεχίσει την εξέταση των κειμένων, εν αναμονή της γνώμης του Δικαστηρίου της ΕΕ, η οποία θα πρέπει να δημοσιοποιηθεί πριν το Κοινοβούλιο αποφασίσει αν θα εγκρίνει ή θα απορρίψει τη συμφωνία.
Από την πλευρά της η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χαρακτήρισε αβάσιμα τα ερωτήματα που έθεσε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο ψήφισμα που ζητεί γνωμοδότηση από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σχετικά με τη συμβατότητα των συμφωνιών EMPA και ITA με τις Συνθήκες της ΕΕ.
Σε δήλωση που εξέδωσε μετά την ψήφο στο Στρασβούργο, ο εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για θέματα εμπορίου, Όλοφ Γκιλ, επισημαίνει ότι «η απόφαση αυτή έρχεται σε μια κρίσιμη συγκυρία, κατά την οποία οι Ευρωπαίοι παραγωγοί και εξαγωγείς χρειάζονται επειγόντως πρόσβαση σε νέες αγορές και η ΕΕ οφείλει να προωθήσει την ατζέντα διαφοροποίησης και να επιβεβαιώσει τον ρόλο της ως αξιόπιστου και προβλέψιμου εμπορικού εταίρου».
Κατά την άποψη της Επιτροπής, τα τρία ερωτήματα που τίθενται στο ψήφισμα του Κοινοβουλίου «είναι αβάσιμα και έχουν ήδη αντιμετωπιστεί εκτενώς στο παρελθόν, τόσο στο πλαίσιο των ίδιων των διαπραγματεύσεων όσο και σε προηγούμενες συμφωνίες».
Ο εκπρόσωπος της Κομισιόν υπενθυμίζει ότι η νομική αρχιτεκτονική των συμφωνιών ακολουθεί πλήρως τις προβλεπόμενες από τις Συνθήκες διαδικασίες, ότι οι οδηγίες διαπραγμάτευσης του Συμβουλίου προέβλεπαν ρητά ενδιάμεση συμφωνία για θέματα αρμοδιότητας της ΕΕ και ότι τηρήθηκε πλήρης διαφάνεια και σεβασμός της κατανομής αρμοδιοτήτων μεταξύ των θεσμών. Παράλληλα, διαβεβαίωσε ότι τα εθνικά κοινοβούλια θα έχουν τον θεσμικό τους ρόλο σύμφωνα με τις Συνθήκες και τις εσωτερικές διαδικασίες τους, όπως ακριβώς συνέβη και με τις συμφωνίες με τη Χιλή που ισχύουν από 1ης Φεβρουαρίου 2025.
Αναφορικά με τον μηχανισμό προσφυγών μη παραβίασης, ο εκπρόσωπος της Επιτροπής ξεκαθάρισε ότι «δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τις χώρες της Mercosur για να πιέσουν την ΕΕ να αλλάξει ή να μην εφαρμόσει νομοθεσία που υπηρετεί τους δικούς της πολιτικούς στόχους, ούτε επιτρέπει σε επιτροπές διαιτησίας να ζητούν αλλαγές μέτρων». Είπε επίσης ότι «ο μηχανισμός αυτός βασίζεται στο υφιστάμενο πρότυπο του ΠΟΕ και θέτει ακόμη αυστηρότερες προϋποθέσεις χρήσης».
Τέλος, η Επιτροπή διά του εκπροσώπου της διαβεβαίωσε ότι οι συμφωνίες δεν υπονομεύουν την αρχή της προφύλαξης ούτε τα υψηλά υγειονομικά και φυτοϋγειονομικά πρότυπα της ΕΕ. «Δεν θα μειωθούν οι έλεγχοι στις αγροτικές εισαγωγές από τη Mercosur, ούτε θα τεθεί σε κίνδυνο η ασφάλεια των Ευρωπαίων καταναλωτών» ανέφερε. Οι σχετικές εγγυήσεις, όπως σημείωσε, «αποτυπώνονται τόσο στο κείμενο των συμφωνιών όσο και στη συνοδευτική δήλωση της Επιτροπής για τα πρότυπα παραγωγής και τους ελέγχους SPS».
Κλείνοντας, ανακοίνωσε ότι η Κομισιόν θα συνεχίσει τις διαβουλεύσεις με το Συμβούλιο και τους ευρωβουλευτές πριν αποφασίσει τα επόμενα βήματα.
